^14 LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 



Ook typhus heeft zich daar in het laatst van 1877 en het begin van 

 1878 verscheiden malen vertoond, zonder dat van overbrenging eenig 

 vermoeden kon bestaan. Van eene horizontale verspreiding der splijt- 

 zwammen door stroomingen der gi'ondlucht en daaropvolgende "op- 

 zuiging" dier zwammen in de woningen kon hier moeielijk spraak zijn; 

 die lachtstroomen zouden dan de splijtzwammen door een met water 

 doorweekten grond hebben moeten meesleepen , en uit den vochtigen bo_ 

 dem onder de huizen zouden zij in deze hebben moeten opstijgen , — 

 't geen onmogelijk schijnt. Bovendien , uit de theorie van NaGELi volgt, en 

 hij laert dit zelf, dat het gevaar van opzuiging der miasma-zwammen 

 in woningen des te grooter is , naarmate de grondmuren en de kelders 

 dieper liggen. Maar hoe komt het dan, dat in tijden als de tegen- 

 woordige de koortsen evenzeer, ja nog meer heerschen onder de be- 

 volking , die leeft in vochtige woningen met oppervlakkige fundeeringen 

 en in den regel zonder kelders , dan in de dieper gefundeerde , van kel- 

 ders voorziene en in vele gevallen droge huizen? 



De voorbehoedmiddelen tegen den invloed van een ongezonden of 

 voor ongezond gehouden bodem , die men totdusver aanraadde of in 

 praktijk bracht, berusten op het reinhouden van dien bodem. Maar 

 volgens NaGELi is die reinhouding overbodig en onnut. In een altgd 

 natten bodem toch doen de splijtzwammen geen kwaad, in een altijd 

 drogen zijn deze niet aanwezig. In een natdrogen bodem zijn wel is 

 waar steeds miasmazwammen , doch eene verontreiniging van het opper- 

 vlakkige en diepere grondwater zal des te meer de ontwikkeling van 

 rottings-zwa,mmen. begunstigen en daardoor die van ?w2asma-zwammen 

 tegengaan naarmate die verontreiniging erger is. 



Meer nut kan , zegt nSgeli , drooglegging van den bodem doen , en 

 nog meer het gestadig nathouden, ofschoon dit laatste niet altijd kan 

 worden toegepast. 



Ook kan men de oppervlakte van den grond voor de zwammen on- 

 doordringbaar maken, b. v. door een leem- of humuslaag onder de 

 huizen, door het leggen van graszoden, bestrating enz. 



Aan deze beschouwingen sluit zich ten nauwste aan, wat n^geli 

 verkondigt over den afvoer van faecale stoffen. Hij is van oordeel dat, 

 al moge men vroeger het recht hebben gehad om van een "door ver- 

 ontreiniging verpesten bodem" te spreken, van nu af, dat is na de 



