LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 215 



uiteenzetting der zwamraentheorie , dat spreken niets anders is dan 

 ^'■müssiges Gerede einer dilettanienhaften Beschranktheity 



Er bestaan , zegt hij , in 't algemeen drie wijzen van handelen met 

 faecale stoffen. Men heeft: 1" ondichte privaatkuilen of putten, zak- 

 putten ( Versitzgruhen) , waaruit de dunne faecaliën rechtstreeks in den 

 bodem dringen ; 2 '' spoelkanalen , die een behoorlijk verval en door- 

 spoeling met overvloedig water vereischen ; 3*' tonnen (fosses mobiles), 

 waarin de faecaliën opgevangen en weggebracht worden (tonnenstelsel) , 

 of luchtdichte buizen, waardoorheen de faecaliën door luchtdrukking 

 worden weggevoerd (Liernurstelsel) , bij welke beide laatste inrichtingen 

 (door NaGELi onder de algemeene benaming van gemengde stelsels saam- 

 gevat) het regen- en afvalwater door afzonderlijke kanalen wegstroomt. 



Het privaatkuilstelsel is het oudste en naïefste , maar tevens , volgens 

 NaOELi, het beste, omdat, bij voortdurend gebruik er van, de bodem 

 daardoor altijd nat blijft en dus uit den steeds met natte faecaliën 

 doortrokken bodem geen splijtzwammen in de lucht kunnen komen. 

 Dan mag er echter ook geen regenwater in vloeien, wel afvalwater, 

 wanneer de gemiddelde hoeveelheid dagelijks nagenoeg dezelfde is. Maar 

 het hemelwater valt zeer ongelijk , en zoo zal het, uit den privaatkuil 

 in den grond dringende, van tijd tot tijd verontreiniging van den bodem 

 in grooteren omtrek dan gewoonlijk veroorzaken, welke omtrek dan 

 later weer uitdroogt en splijtzwammen loslaat. Privaatkuilen schaden 

 dan ook alleen , wanneer ze opgegraven worden, omdat dan de veront- 

 reinigde bodem opdroogt. 



Spoelkanalen zijn ook onschadelijk zoolang zij in gebruik blijven en 

 hun inhoud dus nat is. Zoo lang toch is het onmogelijk dat de uit die 

 kanalen opstijgende gassen infectiekiemen kunnen medevoeren. Dat onder 

 dezelfde voorwaarden lekken ook niet schaden, is duidelijk, indien de 

 hoeveelheid water, die er doorstroomt, maar steeds dezelfde blijft. 



Het afvloeien van faecale stoffen in rivieren wordt wel is waar ver- 

 oordeeld, maar hier hangt, zegt NaGELi, toch alles van de omstandigheden 

 af. Hij rekent uit dat in den Isar te München , wanneer alle faecale stoffen 

 van de inwoners dier stad er in kwamen , 1 gewichtsdeel droge faecale 

 stoffen op 220.000 deelen water zoude komen. Waren die drekstoffen 

 even vergiftig als coniine, dan zouden de drinkers van dat water er 

 toch niet veel hinder van ontwaren 1 Deze berekening is echter de hoogste 

 die men maken kan, daar de Isar eene zeer sterke stroomsnelheid be- 

 zit, van iets meer dan 1 M. in de seconde. Daarentegen is het water 



