LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 219 



het organisme geraakt, typhus verwekken. Maar "onder welke voor- 

 waarden de splijtzwamvorming kwalitatief schadelijk kan worden, 

 daarvan weten wij niets ," (bladz. 218) , gevolgelijk ook niet , onder 

 welke voorwaarden niet alleen miasmazwammen , maar ook typhus- 

 zwammen in den bodem kunnen ontstaan. Maar dan hunnen wij ook 

 niet beweren dat de laatste niet zouden kunnen ontstaan in de 

 organische stoffen, die afkomstig zijn van faecaliën. Integendeel, de 

 groote verscheidenheid van aard dier faecaliën, afkomstig van aller- 

 lei menschen en dieren , gezonde en zieke , en van allerlei voedsel , 

 moet doen veronderstellen dat de kansen op het bestaan van de voor- 

 waarden, noodig voor het ontstaan van typhuszwammen, hier bijzonder 

 groot zullen zijn. En wanneer zulke typhuszwammen in een ongezon- 

 den bodem ontstaan, dan is het waarschijnlijk dat die zwammen, 

 welke in hare uitwerking op het organisme zoo zeer overeenkomen 

 met de contagiumzwammen , die in het lichaam van een typhuslijder 

 zich ontwikkelen , ook met deze de eigenschap gemeen hebben , dat 

 daarvan slechts eene uiterst geringe hoeveelheid , misschien zelfs maar 

 ééne, behoeft opgenomen te worden om het organisme te besmetten. 

 Om al het aangevoerde zal het dus plicht blijven den bodem zooveel 

 mogelijk van faecaliën vrij te houden, tot den tijd toe dat het bewe- 

 zen is , dat het doordringen van den grond door haar zoo onschuldig 

 is als NaGELi beweert. 



Hierbij komt nu nog dit, dat er zeker geen beter middel is om den 

 bodem van cholera- en typhuszwammen , afkomstig van aan die ziekte 

 lijdende personen , te voorzien , dan het in den bodem brengen van de 

 uitwerpselen van zoodanige lijders. ''Maar", zal men zeggen, "deze zwam- 

 men zullen volgens NaoELi binnen weinig dagen haar specifiek karakter 

 verliezen en onschadelijke splijtzwammen worden." Daar is echter dan toch 

 eenige tijd toe noodig; hoeveel in elk bijzonder geval, is niet te berekenen. 

 En daar wij "niets weten van de voorwaarden, waaronder splijtzwam- 

 men kwalitatief schadelijk kunnen worden", en dus ook niet onder 

 welke voorwaarden zij langeren of korteren tijd schadelijk kunnen blij- 

 ven, kunnen wij ook niet ontkennen dat het zeer waarschijnlyk is, 

 dat in een bodem, waar min of meer de voorwaarden aanwezig zijn 

 voor de ontwikkeling van de zwammen van den "spontanen" typhus, de 

 in dien bodem uit een typhuslijder ingevoerde contagiumzwammen zeer 

 gunstige voorwaarden zullen ontmoeten om haar specifiek karakter 

 zeer lang te bewaren. 



