224 LAGERE ZWAMMEN EN INFECTIEZIEKTEN. 



zwammen ontwikkelen , die , later opdrogende , in de lucht zullen 

 komen. Ik geloof dat dit zeer dikivijls zoo wezen zal , en betwijfel het 

 daarom — en ook om andere redenen — dat op een ongezonden bodem 

 de vochtigheid der huizen meer goed dan kwaad doet, zooals NaoELi 

 beweert, voor welke meening hij aanvoert, dat de bevolking van zui- 

 delijke steden (in Italië b. v.) , wier woningen bedompt, vochtig en veelal 

 ook smerig zijn, steeds zoo gezond zou wezen. Op welke statistieken 

 die bewering berust , daaromtrent laat NaGELi ons geheel in 't onzekere. 

 In elk geval komen wij nu te weten , dat in onze lage , alluviale 

 malariastreken, waar de grond bijna overal met een humuslaag bedekt 

 en begroeid of bestraat is , en waar zoo ontzettend veel vochtige wo- 

 ningen zijn, om die reden niet veel malariaziekten , tussohenpoozende 

 koortsen , en zelden typhus kunnen voorkomen, — om van cholera niet 

 te spreken. Komen zij er al voor, dan moet dit vooral zijn onder de 

 bewoners der dieper gefundeerde, drogere, van tuinen met onbegroeide 

 wandelpaden voorziene woningen, dus bij den meer gegoeden stand! 

 Of de ervaring dat óók leert , laat ik aan de praktiseerende geneeskun- 

 digen ter beoordeeling over; ik betwijfel echter zeer of zy zich bij die 

 ontdekking van de malaria- vrijheid van ons land van ganscher harte 

 zullen neerleggen. 



Ik heb mij op het einde zeer moeten bekorten, omdat ik de ruimte, 

 waarover ik redelijkerwijze beschikken kon, reeds, vrees ik, overschreden 

 heb en ook geloof genoeg te hebben medegedeeld voor het doel , dat 

 ik mij bij het schrijven van dit opstel voorstelde. Dat doel was , in 

 de eerste plaats een denkbeeld te geven van de zwammen-hypothese , 

 die , wat hare grondstellingen aangaat , zóó veel voor zich heeft , dat 

 men haar met vrij veel gerustheid een groote toekomst kan voorspel- 

 len. Maar tevens was het ook mijn doel, te doen inzien dat daarom 

 nog niet alles, wat uit die hypothese, zooals NaoELi die in bijzonder- 

 heden ontwikkelt , schijnt voort te vloeien , als reeds bewezene , onbe- 

 twistbare waarheid mag worden aangenomen, en dat de gronden, die 

 hij aanvoert voor enkele zijner stellingen op medisch en hygieinisch 

 gebied , niet afdoende genoeg zijn , dat men recht zou hebben zich 

 in de praktijk door haar te laten leiden , vooral niet waar dat uit- 

 loopt op het niet in het werk stellen van gezondheidsmaatregelen, die 

 totdusver door de geneeskundigen en hygieinisten , op niet zoo losse 



