TOTALE MAANSVERDUISTERINGEN. 231 



kan zulks aan den oostelijken rand der maan het eerst worden opgemerkt. 



Het einde heeft plaats wanneer de maanschijf weder geheel zicht- 

 baar is geworden. Beide deze tijdstippen zijn gewoonlijk niet volkomen 

 scherp te bepalen , en kunnen , zoowel voor het gewapend als ook voor 

 het bloote oog, eene onzekerheid opleveren van eene minuut of een 

 deel daarvan, 



Eenigszins nauwkeuriger kan men het begin en einde der totale ver- 

 duistering opmerken , dat is , het oogenblik waarop de rechter of wes- 

 telijke rand der maan in den schaduwcirkel treedt en geen zonnestraal 

 meer rechtstreeks tot de maan doordringt, of wanneer de linker of de 

 oostelijke maanrand wedör uit de schaduw te voorschijn komt, en 

 de eerste lichtstraal weder tot de maan doordringt. Dit tijdperk is 

 gewoonlijk het meest in 't oog vallend en dus het meest belangwek- 

 kend, en levert een waarlijk prachtig schouwspel op. 



De maan wordt nu allengs meer verlicht , en weldra heeft het van 

 oogenblik tot oogenblik aangroeiende licht het sombere nachtelijke 

 donker vervangen. 



Men weet dat de zon vele malen de aarde in grootte overtreft. De 

 schaduw der aarde is dus een kegel , welks top zich tot een aanmerke- 

 lijken afstand van de aarde uitstrekt. Als men den gemiddelden af- 

 stand van de aarde tot de zon op 21 millioen G. M. rekent , dan be- 

 draagt de lengte van de as des schaduwkegels meer dan 185 duizend 

 G. M. , en daar de maan nagenoeg 52 duizend G. M. van de aarde is 

 verwijderd, zoo is de weg dien zij door dien cirkel heeft te doorloopen 

 nog al van belang en bedraagt gemiddeld 1236 G. M. Wanneer de 

 maan nu juist door het midden gaat , heeft zij daartoe nagenoeg 3 

 uur tijds noodig; dit is dan de duur der eclips. 



Men onderscheidt alzoo gewoonlijk vier hoofdmomenten bij eene totale 

 maaneclips, die voor eene vrij nauwkeurige waarneming vatbaar zgu 

 en waarvan de tijdstippen voor eene bepaalde plaats worden opgegeven, 

 nl. het begin en einde der verduistering, en, in het algemeen, het 

 begin en einde der geheele of totale verduistering. 



Rondom de kernschaduw der aarde is nog eene aanzienlijke ruimte, 

 die zich gedeeltelijk in de schaduw der aarde bevindt. Deze ruimte 

 wordt de bijschaduw genoemd, en wanneer de maan, vóór het bin- 

 nentreden in de kernschaduw, of vóór het begin der eclips, zich in deze 

 ruimte bevindt, ondergaat zij reeds eenige vermindering van licht, 

 want zy wordt dan slechts door een deel der zon beschenen. Bij het 



