248 EEN WOORD OVER DR. LÜBACH's OPSTELLEN. 



Dr. lubach's laatste opstel nu bevat eene verdediging van het stand- 

 pnnt dat het Greneeskundig Staatstoezicht ten dezen ingenomen heeft. 

 De schrijver wijst er namelijk op , dat sommige conclnsiën die von 

 NaGELi uit zijne wetenschappelijke praemissen trekt, in tegenspraak 

 zijn met de "medische ervaring" , waaruit het Geneeskundig Staats- 

 toezicht zijne argumenten put. 



Ik meen met alle bescheidenheid te mogen betwijfelen of die tegen- 

 spraak wel voor lederen lezer zoo duidelijk is , en veroorloof mij dit 

 voor een paar gevallen aan te toonen. Ten aanzien van den invloed 

 van drinkwater b. v. schrijft Dr. lubach aan von NaGELi de bewering 

 toe, dat die onmogelijk een schadelijke kan zijn. Van hooge onwaarschijn- 

 lijkheid vindt men wel telkens aanduidingen, maar wie de bladz. 132 — 137 

 van zgn werk met aandacht leest , bespeurt , dunkt mij , duidelijk dat 

 VON nSgeli zelf infectie door drinkwater met zijne theorie niet in 

 tegenspraak acht. Eenige bladzijden verder bespreekt hij dan ook de 

 middelen om drinkwater onschadelijk te maken, die hij wel in zeld- 

 zame gevallen noodzakelijk, maar volstrekt niet onder alle omstan- 

 digheden overbodig acht. 



Evenzoo komt mij de opvatting van Dr. lubach niet juist voor , als 

 zoude VON NaGELi's theorie verlegen zijn met het feit , dat zich na natte 

 zomers en in vochtige woningen koortsen anders dan "in betrekkelijk 

 zeldzame gevallen , afhankelyk van plaatselijk nauw omschreven toe- 

 standen" vertoonen. Het Igdt m. i. geen twijfel , dat die lokale oor- 

 zaken juist door von NaGELi goed worden verklaard , en dat 'uit zijne 

 theorie voortvloeit , dat zij eiken dag in elke vochtige woning , en na 

 natte zomers op eiken vierkanten meter gronds aanwezig kunnen zijn, 

 zoodat het aangehaalde feit daarmede niet in tegenspraak is. Positief 

 volgt uit VON NaGELi's wijze van zien alleen dit, dat na natte zomers 

 geene uitgebreide epidemieën van koorts kunnen heerschen , en de 

 overeenstemming der ervaring met de theorie ten dezen aanzien wordt 

 door Dr. lubach gereedelijk toegegeven. 



Doch er is iets anders , waarop het van meer belang is de aandacht 

 te vestigen. De heeren Inspecteurs houden de schadelijkheid van on- 

 zuiver water en van bodems met organische stoffen doordrongen voor 

 bewezen en ontleenen daaraan het recht om algemeene maatregelen tot 

 voorkoming of opheffing dier schadelijkheid te eischen. 



Nu kan niet worden tegengesproken dat er verscheidene gevallen zijn , 

 in welke oogcnschijnlgk het gebruik van vervuild water of het lang- 



I 



