EEN WOORD OVER DR. LUBACH's OPSTELLEN. 251 



orie getrouw wilbly ven , verontreinigd drinkwater in geen geval schadelijk 

 kan achten, bepaaldelijk met het oog op infectieziekten — omdat vol- 

 gens hem de infectiezwammen daaruit onmogelijk in het bloed kunnen 

 geraken, tenzij (en dit is de eenige uitzondering die hij toelaat) 

 wanneer het slijmvlies van het spijskanaal verwond is. 



Prof. GUNNING heeft ('t ligt misschien aan mij) het verband , waarin 

 mijne woorden: "in betrekkelijk zeldzame gevallen, afhankelijk van 

 plaatselijk nauw omschreven toestanden", voorkomen, niet juist opge- 

 vat. Ik bedoel, dat uit NaGELi's theorie zou moeten volgen dat, na 

 natte zomers en in te dier tijde vochtige woningen , koortsen slechts 

 in zulke enkele gevallen en afhankelijk van zulke toestanden zouden 

 kunnen ontstaan, — terwijl de ervaring juist leert dat, na en gedu- 

 rende zulk eene natte weersgesteldheid, koortsen (ofschoon niet epide- 

 misch heerschende) soms alles behalve zeldzaam kunnen zijn, evenals 

 dat met typhus ook het geval is. En daarvan blyf ik tot nadere infor- 

 matie volhouden , dat het door NaGELi niet opgehelderd wordt. 



Het meest drukt Prof. gunning op de in natuurkundigen zin ge- 

 ringe bewijskracht van de gevallen , die voor het schadelijke van een 

 onreinen bodem en onrein water pleiten. De ruimte laat mij niet 

 toe daarover uitteweiden , en ik bepaal mij tot het volgende. Die ge- 

 vallen zijn niet maar "enkele", zeldzame en geïsoleerde gevallen; men 

 kan een zeer groot aantal aanvoeren, die gelijkstaan met die, welke 

 ik op bladz. 208 en vgg. heb vermeld. Deze bewijzen — niet dat elke 

 onreine bodem en alle onrein water altijd en overal ziekte veroorzaken; 

 — dit heeft mijns wetens niemand ooit beweerd ; ook zelfs niet dat 

 zulk een bodem of zulk water dat in den regel doet ; — maar wél , 

 dat deze onder zekei'e omstandigheden dat kunnen doen en het zeer dik- 

 wijls doen. Kenden wij nu die omstandigheden , dan zouden wij ons 

 uitsluitend tegen deze kunnen richten. Maar wij kennen ze niet , even- 

 min als N^GELi weet onder welke omstandigheden de splijtzwammen 

 schadelijker of onschadelijker worden (S. 218). Dit weten wij dus al- 

 leen: dat een onreine bodem of onrein water in zeer vele gevallen 

 zeer schadelijk wordt. En al staan nu tegen elke vijf zulke gevallen 

 honderd over , waarin men van schadelijkheid niets bespeurt , dan eischt 

 toch het publiek belang dat men vooralsnog een onreinen bodem en 

 onrein water in het algemeen voor zeer bedenkelijk houdt en daarom 

 alle pogingen blijft aanwenden om die rein te bewaren. 



Dat roodvonk besmettelijk is, wordt door de geneeskundigen aan- 



