DE GROND VAN NEDERLAND. 287 



men fransch spreekt. Dat de bodem , waarop de sneeuw en het sneeuwijs 

 liggen , in 't algemeen niet horizontaal ligt, maar integendeel zeer af helt , 

 spreekt wel van zelf, daar hij een berghelling is. Het zoo gevormde 

 sneeuwijs zakt dus steeds naar beneden ; ondertusschen smelt het her- 

 haaldelijk ten deele , en bevriest het weer op nieuw, en daardoor ver- 

 andert het in een soort van ijs, dat men bergijs noemt. Dit bergijs 

 vormt uitgestrekte stroomen of meren op de berghellingen , en dan 

 noemt men zegletschers of glaciers. Die glaciers ofbergijsstroo- 

 men vullen de hoogliggende dalen en kommen op, en dalen daarin, 

 langzaam zakkende , neder , totdat hunne benedeneinden , in een warmere 

 luchtstreek aankomende , smelten en zij in den vorm van beken naar 

 omlaag vloeien. Soms zijn die glaciers van weinig belang , maar meestal 

 zijn de dalen uren ver , soms wel tot over een afstand van vijf uren 

 gaans, met bergijs opgevuld, dat somtijds een korst ijs is van 250 

 meters dikte , een gsstroom , die zijdelings door de rotswanden van 

 het dal wordt begrensd. Doch het naar beneden zakkende bergijs 

 neemt iets mede van boven uit de bergen ,^en dit is het juist , wat nu 

 voor ons van het grootste belang is. Door het verwceren der gesteen- 

 ten waaruit de bergen bestaan , en door de werking van de vorst , die 

 het in alle spleten en barsten dringende smeltwater uitzet, en daar- 

 door de meest vaste en harde gesteenten uiteen doet springen , raakt 

 er onophoudelijk een groote hoeveelheid steengruis los , en niet slechts 

 steengruis , maar ook min of meer groote brokken steen. Al dat gruis 

 en die steenen vallen op het ijs en in de spleten van het ijs , en wor- 

 den tegelijk met dit naar beneden gevoerd. Zoolang het bergijs in den- 

 zelfden toestand blijft , draagt het zonder ophouden de afgebrokkelde 

 stukken der omringende gebergten naar beneden , maar als het al zak- 

 kende in warmere luchtlagen komt , smelt het , en laat het die steen- 

 brokken vallen , op den bodem van het dal , waar zij zich tot groote 

 steenhoopen of steendammen ophoopen, die men gewoon is mo- 

 raines te noemen; steen- en gruisdammen die soms grooter zijn dan 

 menig duin of heuvel in Gelderland. Het berggruis wordt alzoo, zon- 

 der iets te lijden , in den toestand waarin het van de bergen afgeval- 

 len is, en dus met scherpe punten en kanten, naar beneden gevoerd. 

 Wij zeiden zoo even, dat de sneeuwlyn in het noorden de aarde raakt, 

 en daaruit volgt dat de aarde daar voortdurend met sneeuw en ijs is 

 bedekt. De rotsachtige, hooge kusten van Spitsbergen en Groenland 

 liggen voor een groot gedeelte van het jaar onder sneeuw en ijs be- 



