DE GROND VAN NEDERLAND. 289 



tegenwoordig; het was toen de ^'stijd, de ijsperiode der geologen. 

 In dien ijstijd was zelfs geheel Zweden en Noorwegen onder bergijs 

 bedolven. Toen , zooals nu , zakte het bergijs steeds naar beneden ; toen , 

 zooals nu, was elke bergijsstroom bestrooid met steenen en grint. 

 Toen zakte in Zweden en Noorwegen het bergys tot in de zee af, 

 zooals nu in Groenland en Spitsbergen ; toen , zooals nu , braken de 

 in zee gezakte uiteinden der glaciers af, en vormden drijvende ijsber- 

 gen , beladen met steengruis en steenblokken. Toen , zooals nu , wer- 

 den die ijsbergen door zeestroomen zuidwaarts gedreven naar warmere 

 streken, waar het ijs niet meer kon blijven bestaan, en daar smolt 

 het, en daar lieten de ijsbergen hun vracht van gruis en steenen val- 

 len op den zeebodem. Dat geschiedde ter plaatse waar nu de Lune- 

 burgerheide in Noordduitschland en de uitgestrekte oppervlakte dilu- 

 vium in ons land ligt, die als noorder- of skandinaafsch diluvium bekend 

 is. Gelijk de ijsbergen van Groenland thans de banken van Newfound- 

 land vormen en nog steeds vergrooten , hebben in een vorig tijdperk 

 ijsbergen uit Zweden en Noorwegen zand- en grint- en leembanken 

 gevormd in de zee , die eenmaal golfde waar nu ons land ligt. Die 

 groote hoeveelheid zand en grint en keien vormen nu den Hondsrug 

 in Groningen, de Bergummerheide , geheel Drenthe, de friesche eilan- 

 den, Tessel, Wieringen, Urk en alle andere gedeelten van ons land, 

 die wij boven genoemd hebben als tot het noorder-diluvium behoorende. 

 Het skandinaafsch of noorder-diluvium is door drijfijs uit Zweden , 

 Gothland vooral, aangevoerd. 



Het zou geen wonder zijn als er iemand was die zeide : "de zoo even 

 gegeven verklaring van de wijze waarop ons noorder-diluvium is ont- 

 staan, is zeker zeer schrander bedacht, doch waar is het bewijs dat 

 zij de ware is, wat waarborgt mij dat die verklaring iets meer is 

 dan een fraaie theorie of een hypothese ?" Ik wil trachten dat bewijs 

 te geven. Wij vinden het namelgk in de steenbrokken en in de ver- 

 steeningen die thans in onzen bodem gevonden worden. Immers als 

 wij hier steenbrokken vinden, welker moedergesteente duidelijk in Zwe- 

 den en het eiland Gothland aan te toonen is, als wij in ons noorder- 

 diluvium versteende schelpen en koralen vinden, die volkomen gelijk 

 zgn aan de schelpen en koralen die men in de gebergten van de ge- 

 noemde landen aantreft, steenbrokken en versteeningen die nergens 

 elders hunne gelgken hebben dan j uist daar , dan zeker blijft er wel 

 geen twijfel over of ons noorder-diluvium is wel waarlijk afkomstig 



