294 DE GROND VAN NEDEELAND. 



hardste steenbrokken worden rond en glad geslepen, en al het afslijtsel 

 van de duizende vergruisde en verbrijzelde steenbrokken vormt, met 

 het smeltwater van het ijs, een verbazend groote hoeveelheid slijk, 

 dat door de bergijsbeken naar beneden wordt gespoeld. Men zal zich 

 een denkbeeld kunnen vormen van de ontzaglijke hoeveelheid slijk, 

 zand en grint , die op deze wijze naar den voet van het gebergte zakt, 

 als men weet dat er door het riviertje de Aar, in Zwitserland, dage- 

 lijks ongeveer 300 000 kilogram , of 155 kubiek meter of 300 wagen- 

 vrachten slijk wordt afgevoerd uit de gebergten , waaruit het zijnen 

 oorsprong neemt. 



Zooals het heden ten dage in Zwitserland gaat, ging het daar ook 

 in de ijsperiode, mits zeker in veel grootere mate, daar het bergijs 

 toen in die streken veel uitgestrekter was dan tegenwoordig, zooals 

 vele oude steendammen of morainen bewijzen, liggende op plaatsen 

 die thans uren ver van het tegenwoordige bergys zijn verwgderd. En 

 zoo was het toen ook in de Vogezen, de Ardennen, het Juragebergte 

 en vele andere gebergten meer: overal was het bergijs een groote 

 kracht in de natuur , overal schraapte en sleepte het ijs groote massa's 

 slijk en zand van de bergen af, en legde die neder aan den voet van 

 het ijs. Doch daar bleven die massa's niet liggen. Zooeven heb ik reeds 

 gewezen op de rivier de Aar als een middel tot verder naar beneden 

 voeren van de door het ijs losgemaakte stoffen. Bekend is het, welk 

 een geweldig krachtig middel het water is, dat in den vorm van beken 

 en rivieren van de bergen stroomt, hetzij het langzamerhand en bij 

 kleine gedeelten slib, zand en grint afvoert, hetzy het in de gedaante 

 van bruisende bergstroomen , door piasregens of smeltende ijsmassa's 

 gevoed, met allesvernielende kracht heele rotsblokken voortstuwt, en 

 in zeer korten tijd de overstroomde dalen met dikke lagen slijk en 

 zand overdekt. Het is genoegzaam bekend , welke verwoestingen op 

 dergelijke wijze zijn aangericht door het doorbreken van dammen , 

 die de hoog opgestuwde wateren tegenhielden. In berglanden niet 

 alleen vindt men daarvan de meest treffende voorbeelden, maar 

 ook wij , Nederlanders , weten volkomen op hoedanige wijze groote hoe- 

 veelheden aarde, door stroomend water, in korten tijd verplaatst kun- 

 nen worden. Bij het doorbreken van den Wormerringdijk , in 1825, spoelde 

 daar, in den tijd van één uur, een wiel uit van een hectare opper- 

 vlakte en zes meters diepte , en met de duizenden kubiek-meters zand , 

 hier losgewoeld, werden tot op vijf en meer minuten afstand de wei- 



