296 DE GROiSfD VAN NEDERLAND. 



vormd zijn na het diluviale tijdvak , dat is in het tijdvak 't welk 

 het tegenwoordige of dat van het alluvium wordt genoemd. Vooraf 

 echter een enkel woord over het einde van het diluvium en het 

 begin van het alluvium. Is er een oogenblik in den tijd geweest , 

 waarvan men kan zeggen : toen eindigde het diluviale tijdvak , en toen 

 begon het alluviale? Neen, beide tijdvakken zijn onmerkbaar in elkan- 

 der overgegaan, de grenspunten kunnen door niemand worden aange- 

 wezen: een groot geleerde heeft terecht gezegd: Natura non facAt sal- 

 tum , "de natuur maakt geen sprongen." De geologen hebben slechts 

 zulk een afscheiding gemaakt, om de studie gemakkelijker te maken; 

 zij hebben alluvium genoemd de stoffen , die afgezet of bezonken zijn 

 nadat de aardlagen gevormd waren die van veel ouderen datum zijn. 

 En zeer terecht: de jongere vormingen verschillen niet alleen in samen- 

 stelling , in ligging en in aard , maar vooral ook in de voorwerpen die 

 zij uit het dieren- en plantenrijk bevatten, zoo aanmerkelijk van de 

 ouderen, dat zij ten duidelijkste blijken ontstaan te zyn onder 

 geheel andere omstandigheden , in geheel andere toestanden van het 

 klimaat en andere natuur werkingen. Maar die andere omstandigheden 

 zijn niet plotseling geboren; die andere toestanden zyn niet op eens 

 ontstaan. Laat ons zien hoe het diluviale tijdvak is overgegaan in het 

 tegenwoordige, het alluviale. 



Uitgestrekte vlakten , uit zand en grint bestaande , met groote keien 

 bezaaid, hier en daar als heuvelruggen opryzende, heuvelruggen afge- 

 wisseld door kuilen en waterplassen, hier en daar een slijkerige leem- 

 bodem, gedeeltelijk steeds droog liggende en gedeeltelijk, bg hoogen 

 vloed , door het zeewater overstroomd , zóó was het voorkomen van ons 

 land in het laatst van den ijstijd. Door oorzaken die nog niet voldoende 

 bekend zijn, werd nu het klimaat zachter; het ijs der bergen ging in 

 ontwikkeling terug; de koesterende zonnestralen vielen bij dag op 

 de dorre gronden. Maar overal waar warmte en vochtigheid is, laat 

 de plantengroei niet op zich wachten; mossen en waterplanten ont- 

 wikkelden zich in de kuilen en plassen ; moerassen , met water- en 

 oeverplanten bedekt, vertoonden zich, en in de door het afsterven 

 dier planten gevormde teelaarde konden heesters en boomen wortelen , 

 terwijl de zandvlakten met heideplanten , en de leemgronden met slijk- 

 planten werden bedekt. Nu konden ook dieren leven in deze streken, 

 dieren die thans uitgestorven zijn , en welker beenderen wij thans nog in 

 ons diluvium bewaard vinden. Toen leefde in ons land de mammoet, de 



