DE GROND VAN NEDERLAND. 297 



ruigharige olifant , Elephas primigenius. Het zou te lang ophouden als ik 

 de menigte plaatsen zou opsommen, waar men in ons land overblijf- 

 selen van den mammoet heeft gevonden. Toen leefde , nevens den mam- 

 moet , in ons land een neushoorndier , Rhinoceros ticborhinus , waarvan 

 men bekkenbeendercn bij Doesburg, en kiezen en andere overblijfselen 

 bij Maastricht heeft gevonden ; paarden en herten bewoonden toen 

 ons land, en de grasvlakten werden verlevendigd door een groot rund, 

 door den oeros of europeeschen bison, den Bos priscus , onderscheiden 

 door zijn gewelfd voorhoofd van het andere riind der voorwereld , den 

 auerochs, Bos primigenius. 



Hoe lang die dieren in ons land geleefd hebben , weten wij niet ; 

 waarom zij hier uitgestorven zijn , of waarom zij vertrokken zijn naar 

 andere landstreken, weten wij evenmin. Wel kunnen wij ter beantwoording 

 van die vragen een menigte min of meer gegronde hypothesen vormen , 

 doch daartoe is het hier de plaats niet. Genoeg, die toestand heeft 

 zekerlijk duizenden en tienduizenden van jaren geduurd. Doch in dat 

 lange tijdsverloop stonden de veranderingen en omkeeringen in de 

 natuur niet stil: winden en waterstroomen deden hun werk op de 

 oppervlakte van het land ; rivieren brachten nieuwe stoffen aan , en 

 spoelden oude weg, en zoo ontstonden er geheel nieuwe toestanden. 

 Toen vooral ontstonden er hier en daar in de zee, in de kuilen van 

 het diluvium , groote ophoopingen van zand dat uit de reeds aanwe- 

 zige gronden losgespoeld was. Nu liggen die zandhoopen en zandvlak- 

 ten boven water: door staring zijn zij zand-diluvium genoemd. Zand- 

 diluvium is dus niets anders als verplaatste massa's zand uit an- 

 dere diluviale gronden , een mengsel van zand uit noorder- ooster- en 

 zuiderdiluvium , losgespoeld , dooreengemengd en weer bezonken uit 

 het water. Gelijk ik boven reeds zeide ,-stel ik voor om deze zoo verplaatste 

 diluviale gronden den naam te geven van verplaatst diluvium, 

 in plaats van dien van zanddiluvium: men zal mij toestemmen dat 

 de eerstgenoemde naam volkomen den aard en den oorsprong dier 

 gronden uitdrukt , wat van den anderen volstrekt niet gezegd kan 

 worden. Zulk losgespoeld zand bezonk nu niet slechts in de kuilen 

 van de oudere diluviale gronden , maar werd ook ver westwaarts door 

 do eb in zee gevoerd. Zeer waarschijnlijk werd het vervolgens, op zijn 

 tocht westwaarts, gekeerd door een zeestroom, die evenwydig met de 

 kust liep, en daardoor moest het op die plaatsen tot rust komen en 

 bezinken. In de zee, een groot eind van de diluviale kust verwijderd, 



