298 DE GROND VAN NEDERLAND. 



ontstonden nu zandbanken , banken van verplaatst diluviuiD die al 

 hooger en hooger werden en eindelijk een dam vormden in zee, een 

 duinenreeks, ongeveer parallel loopende met de kust, een duinenreeks, 

 die een inham, een haf, een lagune, afscheidde van de zee, volkomen 

 op de zelfde wijze als wij nu nog aan de Oostzee het Kurische en het 

 Friesche Haf kennen. Zoodra op die wijze de zee met haar eb en vloed 

 en hare stroomen belet werd, dagelgks haren invloed te doen gevoe- 

 len op het tusschen het land en de duinenreeks liggende gedeelte, en 

 de stoffen , vroeger door de rivieren in zee gebracht , achter dien duin- 

 dam bezonken, ontstond er weldra een uitgestrekt moerassig land 

 waar vroeger zee was, en de op die wijze door rivieren en zee aan- 

 gespoelde gronden noemen wij alluviale, d. i. aangespoelde 

 gronden, en den tijd waarin dat gebeurde, het begin van den nog 

 heden ten dage voortdurenden tijd, noemen wy het alluvium. Door 

 het ontstaan van die duinenreeks werd dus de gelegenheid geboren 

 tot het ontstaan van de alluviale gronden, dat is van bijna de helft 

 van ons land. Zonder die duinenrij zou de zee nu nog de diluviale 

 gronden van de oostelijke deelen van Nederland bespoelen; zonder die 

 duinenrij zouden , zooals in den tijd van het diluvium , bruinvisschen 

 en walvisschen zwemmen ter plaatse waar wij thans wonen ; de helft 

 van Groningen en Friesland, geheel Noord- en Zuid-Holland en Zee- 

 land, zouden thans niet bestaan. Wy willen dus een vluchtigen blik 

 slaan op die zoo hoogst belangrijke duinreeks, en die beschouwing 

 zal ons, als een natuurlijke overgang, van onze diluviale gronden 

 voeren tot een overzicht van ons alluvium. 



Duinen zijn zandhoopen op het strand. Zand is het dat de duinen 

 vormt. Vanwaar is dat zand afkomstig? Het zand der duinen h vol- 

 komen gelijk aan dat van onze diluviale heuvels en vlakten, mits met 

 dit verschil dat er geen keien en zwerfblokken, en geen versteeningen 

 in gevonden worden. Zeer zeker is het duinzand niet in het tegen- 

 woordige tijdvak der aardgeschiedenis , in het alluviale , hierheen ge- 

 bracht; zeer zeker is dit in bet voorgaande tijdvak, in het diluviale, 

 geschied. Wg weten dat ijsbergen en rivieren toen het zand aanvoer- 

 den , waaruit de bodem van onze landprovinciën is gevormd. Dat zand , 

 met keien en grint , viel op den bodem der zee , vormde daarin banken 

 en ondiepten , en toen die banken boven water uitstaken , eilanden , 



