300 DE GROND VAN NEDERLAND. 



golven met het zand van het strand waar te nemen. De golf die tot 

 aan nwe voeten bij het vlakke strand is opgeschoven , keert nauwe- 

 lijks half als golf weder terug: het grootste gedeelte verzinkt schui- 

 mend in het zand , dat door vorige golven reeds natgemaakt is. Waar- 

 schijnlijk wordt door de opkomende golf de lucht uit de natte zandlaag 

 gedreven , en het indringen der weggaande golf in het zand veroorzaakt 

 dat sissen en schuimen 't welk nooit ontbreekt; want altijd wordt op dat 

 oogenblik het zand met luchtbellen bedekt. Doch niet slechts schuiven 

 de golven het zand van den zeebodem strandwaarts , ook de vloedgolf 

 brengt zand aan uit de diepten, losgewoeld door stormen en zeestroo 

 men. De vloedgolf loopt sneller, en dus is zijne stoffenvervoerende 

 kracht grooter dan die van de eb. De beweging, die de zanddeeltjes 

 verkrijgen door den drang van het water, voert ze zelfs verder dan 

 de golf vloeit, en by het kenteren van het getij is het water lang 

 genoeg in rust, om toe te staan dat de meeste daarin zwevende vaste 

 stoffen bezinken. Daarom vindt men op alle vlakke , aan het getij on- 

 derworpen stranden van zeeën met een zandbodem duinen en zandheu- 

 vels boven hoogwaterpeil. Als de landwinden menigvuldiger, langduriger 

 en sterker zijn dan de zeewinden, dan wordt het zand dat door de 

 terugvloeiende golf achtergelaten is , steeds op nieuw in het water terug- 

 gewaaid ; doch als het geval andersom is , dat is , als zeewinden den 

 boventoon voeren , dan is het zand weldra buiten het bereik van de hoog- 

 ste golven , en wordt het onophoudelijk al verder en verder binnenwaarts 

 gevoerd. Weldra overdekt het al het achtergelegene land , tenzij het 

 daarin verhinderd wordt door den plantengroei, hoogere gronden of 

 andere beletselen. 



Ofschoon de eigenlijke duinen slechts gevonden worden op het 

 droge , boven gewoon hoog-waterpeil , en zij hunne opstapeling en 

 structuur aan den wind verschuldigd zijn , vindt men toch op vele 

 stranden ophoopingen van zand onder water, zoogenoemde zandban- 

 ken, eigenlijk dus duinen die op eenigen afstand van de kust door de 

 schommelingen van het water gevormd zijn. Zulke zandbanken liggen 

 veelal als lange strooken langs de kust : zij verschillen slechts daarin van de 

 duinen, in zoover zij lager en niet zoo afgebroken zijn. In gewone omstan- 

 digheden verplaatsen zulke zandbanken zich steeds landwaarts in: zij 

 zijn de voorraadschuren waaruit de grondstof voor de duinen afkom- 

 stig is. Werkelijk zijn de duinen niets anders dan zandbanken die op 

 bet droge geraakt zijn. 



