DE GEOND VAN NEDERLAND. ■ 301 



Water en wind zijn het dus die ons zand en duinen leveren. Maar 

 die aanvoer van zand door het water en dat opstapelen van zand door 

 den wind geschiedt niet zonder orde en regel. De vorming der duinen 

 wordt, gelijk alles in de natuur, door wetten beheerscht. Wij hebben 

 gezien dat onder zekere omstandigheden zand opgehoopt wordt boven 

 hoogwaterpeil op het strand. Zoo lang het zand nat gehouden wordt 

 door het er over heen vloeiende water en door de capillairwerking 

 der massa, wordt het niet door den wind aangetast, maar zoodra 

 de golven zich ver genoeg terugtrekken om het zand gelegenheid te 

 geven tot drogen , wordt het ten speelbal van den wind en bij 

 het zacht hellende strand opgejaagd, totdat het tegengehouden 

 wordt door steenen, planten of andere hindernissen. Zoodoende ont- 

 staat er eene ophooping, die de grondslag van een duin zal wor- 

 den. Hoe klein het zoo gevormde zandhoopje ook zijn mag, het 

 dient toch om den voortgang te keeren of te vertragen van de zand- 

 korrels, die tegen zijn naar de zee gerichte zijde aangedreven worden 

 en om tegen den verderen invloed van den wind de korreltjes te be- 

 schermen, die zijne naar het land gerichte zijde vormen, of die er 

 over heen rollen en achter nedervallen. Als het strand boven de 

 kustlijn volkomen recht en vlak was; als het gras of de heesters die 

 er op groeien overal even hoog waren; als de korreltjes van het zand 

 dat door de golven opgeworpen wordt, allen even groot en zwaar wa- 

 ren ; en als de kracht van den wind altijd even gestadig en regelma- 

 tig was , dan zou er een onafgebroken zandrichel gevormd worden , 

 overal even hoog en breed. Maar nergens op de geheele aarde bestaat 

 een dergelijke standvastige toestand. De duinen zijn gebogen , gebroken, 

 ongelijk van hoogte ; soms zijn zij dor en kaal , soms met verschillende 

 planten bedekt; het opgeworpen zand is verschillend van hoedanigheid 

 en van aard, en de winden zijn nu eens hevig en met rukken, dan 

 weder flauw en aanhoudend. Door al die oorzaken ontstaan er , in plaats 

 van eenvormige heuvels , ongeregelde rijen zandhoopen , en deze zijn 

 van een kegelvormige of min of meer ronde gedaante en onder- 

 ling door zandhoogten en dalen met elkander verbonden. Op een knst 

 die voor de zee wijkt, zullen de duinen niet zoo hoog worden als op 

 een meer standvastige kust, omdat zg ondermijnd en weggevoerd wor- 

 den voordat zij tijd hebben om groot te worden. Vandaar vindt men 

 op beschutte plaatsen in het zuidwesten van Frankrijk duinen van hon- 

 derd meter en hooger, terwijl die van de friesche eilanden en van de 



