DE GROND VAN NEDERLAND. 303 



om het zich verplaatsen der duinen uit te drukken; immers zandwol- 

 ken stuiven er over de duinen en over het land daarachter gelegen, 

 zoodra slechts een frissche bries uit zee opsteekt; de duinen stuiven 

 over velden en akkers heen en bedekken alles met eene laag van zand, 

 van onvruchtbaar zand. Overal op de westkust van Europa zijn de dui- 

 nen aan verstuiving onderworpen, overal trekken zij zoodoende oost- 

 waarts. 



Landwaarts in verplaatsen de kale duinen zich, en hoe meer zij zich 

 verplaatsen , des te grooter zijn de veroveringen die de zee op het land 

 maakt. Daar is geen kust van de Noordzee , die geen bewijzen levert 

 voor het gezegde. In den aanvang der vorige eeuw begonnen de duinen 

 op de westelijke kust van het eiland Sylt naar het oosten te rollen, 

 en de zee volgde hen als op den voet. In 1757 moest de kerk van 

 Eantum , een dorp op dat eiland , verplaatst worden , zou zij niet 

 onder het duinzand bedolven worden. In 1791 waren de duinen reeds 

 voorbij hare oude standplaats getrokken , de golven hadden hare fon- 

 damenten verzwolgen , en de zee maakte zulke snelle vorderingen , dat 

 vijftig jaar later de plaats, waar voorheen de kerk stond, ruim twee 

 honderd meters ver van de kust in zee lag. Wie weet niet dat het 

 zelfde 't geval is geweest met de kerk van Scheveningen en vele an- 

 dere plaatsen op onze kust ? De overblijfselen van het Huis te Britten , 

 Arx Brittannica, werden voor het laatst in 1562 bij een zeer lage eb 

 een kwartier uur ver in zee gezien. Dit gebouw is door de Romeinen 

 ten tijde van Caligula aan den mond van den Rijn opgericht. Nu is 

 het waarschijnlijk dat de Romeinen die sterkte gebouwd hebben aan 

 den binnenvoet der duinen, althans zeker niet aan den buitenvoet, 

 en als de fondamenten daarvan thans ver in zee liggen, dan mag men 

 gelooven dat de geheele duinenreeks sedert den tijd der Romeinen zich 

 ten minste twee uur verder binnenwaarts heeft verplaatst. Ook weet 

 men dat in het laatst der zeventiende eeuw de zee die fondamenten 

 reeds zestien honderd schreden ver overtrokken had. 



Onze oude kronijken spreken dikwijls over inbraken van de zee. Maar 

 hoewel het feit, dat de zee herhaaldelijk overwinningen op het land 

 behaald heeft , zonder twijfel zeker is , weet men toch niet juist hoe 

 groot het verlies van land aan de zeezijde is. Dr. staring rekende dat 

 er een strook van een uur gaans breedte en vijftig uur gaans lengte, 

 van Cadzand in Zeeuwsch Vlaanderen tot Ameland en Schiermonnikoog, 

 of ruim 150.000 hectaren duingrond door de zee van ons land afge- 



