304 DE GROND VAN NEDERLAND. 



geknaagd is. Maar hoe dit ook zij , dit is zeker, dat, als onze vaderen 

 geen weerstand geboden hadden aan de kracht der golven , door het aan- 

 leggen van dijken en het bevestigen der duinen, er thans van geheel 

 Nederland weinig meer over zon zijn dan de naam. 



En dat het vrij schielijk gaat , dat verstuiven der duinen , leert ons 

 onder anderen een groote duinheuvel bij Schoorl in Noordholland. Be- 

 kend is het dat tijdens de landing der Engelschen en Bussen, in 1799, 

 daar, tusschen die troepen en de Franschen , die toen ons land in be- 

 zit hadden, een veldslag geleverd is. De gesneuvelde strijders werden 

 begraven in een duinpan aan den binnenvoet van een hooge duin. 

 Eenige jaren geleden werd toevallig juist die plaats uitgekozen tot het 

 nemen van eene proef om de duinen met dennen te beplanten , onder 

 het opzicht van Dr. staring. En wat vond men nu? De geheele duin 

 was in den tijd van ruim zestig jaren over het groote graf heen ge- 

 wandeld: aan den buitenvoet liggen nu de overblijfselen die aan den bin- 

 nenvoet begraven zijn : schedels met zwart haar van fransche soldaten , 

 met rosse baarden van Russen en Engelschen , stukken van montee- 

 ringen , wapenen en andere oorlogstuigen. 



Zóó zijn dus door water en wind onze duinen gekomen ter plaatse 

 waar wij hen nu zien. Zij hebben eenmaal een bijna onafgebroken reeks 

 gevormd van Frankrijk tot Sylt , en eerst later zijn er openingen in 

 gekomen , de zoogenoemde zeegaten , want als er , ten minste van den 

 Hoek van Holland tot Schiermonnikoog , niet een onafgebroken dam be- 

 staan had , kon er zich geen veen achter gevormd hebben , zoo als wij 

 straks zullen zien dat het geval is geweest. Eerst later , zeide ik zoo 

 even, zijn de zeegaten tusschen Tessel, Terschelling en Ameland 

 ontstaan , en zeker zouden er thans nog zulke openingen door de zee 

 gemaakt worden, als de mensch er niet voor zorgde. Ware de mensch- 

 niet tusschenbeiden gekomen , dan zou het eiland Ameland reeds 

 vóór dertig jaren in tweeën gedeeld zijn, dan zouden in vorige eeu- 

 wen Eierland van Tessel, Huisduinen van Callantsoog, Callantsoog 

 van Petten , en Petten van Camperduin afgesneden zijn geworden ; want 

 klaarblijkelijk was de zee toenmaals voornemens om in de duinreeks 

 tusschen Eierland en Camperduin vier nieuwe zeegaten te boren , zoo 

 als zij reeds een paar honderd jaar geleden het Tesselsche gat tot een 

 diepe gleuf heeft uitgeknaagd. Maar onze voorvaderen hebben daarvoor 

 gezorgd door het maken van den Hondsbosschen zeedijk , den Zijper- 

 ringdijk en andere doeltreffende inrichtingen, gelijk er in onze dagen 



