NOGMAALS CHRISTIAAN HUYGENS. 309 



wordt opgegeven , maar huygens de uitvinder is geweest van de plaat 

 der Inchtpomp. 



Bij elk dezer punten willen wij kortelijk stilstaan. 



De door newcomb bedoelde plaats, waarin huygens de eerste poging 

 heeft gedaan om op eenigszins redelijke gronden de zon-parallaxis te 

 bepalen en daaruit den afstand der zon , in aardmiddellijnen uitgedrukt , 

 te berekenen, is te vinden aan het slot van zijn in 1659 verschenen 

 Systema Saturnium '. Hij ging uit van het denkbeeld dat de aarde , als 

 tusschen Venus en Mars geplaatst, vermoedelijk een middellijn heeft 

 die de gemiddelde is van de middellijnen dezer beide planeten. Nu be- 

 zat hij in den pas door hem uitgevonden oculair-mikrometer een mid- 

 del om de schijnbare middellijnen dezer planeten , zoowel als die van de 

 zon, door zijn teleskoop te meten. ^ Hij leidde uit zijne metingen af 

 dat de middellijn van Yenus ^/y,^ , die van Mars '/,gg van de middellijn 

 der zon bedroeg. Gesteld nu dat de middellijn der aarde het gemiddelde 

 hiervan , d. i. ^/, j j van de zonsmiddellijn is , dan berekende huygens 

 uit deze gegevens, dat de afstand der zon tot onze aarde 12543 

 malen de middellijn der aarde zoude bedragen. ISlu is die middellijn 

 12680 kilometers , en derhalve zoude op de door hui^gens aangenomen 

 gronden de zon ongeveer 159 millioen kilometers van onze aarde ver- 

 wijderd zijn. 



Newcomb komt , na eene discussie der verschillende thans bekende ge- 

 gevens, tot het besluit dat de zon-parallax ligt tusschen 8 "82 en 8 "86 , 

 hetgeen beantwoordt aan eenen zonsafstand van 92.200.000 en 92.700.000 

 E. mijlen of omstreeks 148 of 149 millioen kilometers. Inderdaad is 

 het verschil van het reeds voor 219 jaren door huygens aangegeven 

 cijfer gering , zoodat newcomb dan ook doet opmerken, dat huygens bij 

 de bepaling van den afstand der zon nader bij de waarheid is gekomen 

 dan iemand anders vóór den overgang van Venus over de zon in 1769. 



Intusschen is het niet te ontkennen dat dit voor een deel aan een 

 gelukkig toeval moet worden toegeschreven. De door huygens met zijn 

 teleskoop en gebrekkige mikrometrische methode gevonden middellijnen 

 van Venus en van Mars zijn grooter dan de ware , zooals zij met onze 



' Opera varia, II, p. 591, 592. 

 Zie de beschrijving zijner mikrometi'ische methode, in den jaargang 1868, bl . 44, 



20 



