HET ZODIAKAAL- OF DIERENUIEMSLICHT. 331 



mate het zodiakaallicht zich met zijn spits verder van de zonneschijf 

 aan den hemel vertoont , en nit den laatsten afstand , in booggraden uit- 

 gedrukt , kon men gemakkelijk nagaan , hoe groot de eerste is in deelen 

 van den afstand der aarde tot de zon. Is de spits van het zodiakaallicht 

 bijv. 27*' van de zonschijf verwijderd, dan moet, naar de hypothese van 

 CASsiNi , de uiterste rand der afgeplatte zonsatmospheer tot de loopbaan 

 van Mercurius, bij 45" tot die van Venus , bij 90" tot die der aarde 

 reiken, en daar die spits nu zelfs tot 100" afstand van de zon gezien 

 was , gaf dit aan de mairan het recht om te beweren , dat de zonsat- 

 mospheer zich soms met die der aarde kan vermengen , waaruit hij dan 

 weer het noorderlicht meende te kunnen afleiden. 



Zoodra echter een hypothese in strijd blijkt te zijn met een bekende 

 natuurwet of met een goed geconstateerd feit, moet zij vallen; en zoo 

 viel ook de hypothese van cassini en tevens die van de mairan voor 

 de opmerking, door laplace gemaakt, dat, ten gevolge van de wetten 

 der mechanica , de atmospheer der zon zich nimmer zoover kan uit- 

 strekken, zelfs als de loopbaan van Mercurius. 



Het is toch uit de waarneming der zonnevlekken gebleken dat dit 

 nchaam in ongeveer 25 '/^ dag om zijne as wentelt. In dezen tijd zou- 

 den ook alle deeltjes zijner atmospheer om die as moeten draaien. Hoe 

 verder zij zich daarbij van die as bevinden , des te grooter cirkelom- 

 trekken zouden zij moeten beschrijven, waarvan het noodzakelijk ge- 

 volg is , dat de 't verst van de omwentelingsas gelegen deeltjes de 

 grootste lineaire snelheden zouden bezitten. Nu heeft ieder deeltje, dat 

 in een cirkel om een as draait, de neiging om zich in de richting der raak- 

 lijn aan den cirkel te verwijderen , en deze neiging wordt grooter , als zijne 

 snelheid bij die draaiing grooter wordt. Inderdaad zou zulk een deeltje 

 onmiddellijk aan deze neiging voldoen , als er niet eene naar 't middel- 

 punt trekkende kracht aanwezig was (de aantrekkingskracht van het 

 zonnelichaam), waardoor het deeltje naar de as wordt getrokken. Deze 

 laatste echter wordt zwakker naarmate het deeltje verder van het mid- 

 delpunt, dus van de omwentelingsas komt te liggen , en deze verzwak- 

 king geschiedt in veel sterker verhouding dan die, waarin de afstand 

 tot de omwentelingsas toeneemt. Daar nu de neiging van het deeltje 

 om zich van de omwentelingsas te verwijderen toeneemt^ en de, deze 

 neiging bestrijdende , aantrekkingskracht afneemt met de vergrootiug 

 van den afstand tot de genoemde as, zoo moet er eindelijk zulk een 

 afstand gevonden worden, waar beide oorzaken juist in evenwicht zijn , 



