DE GROND VAN NEDERLAND. 341 



ZOU worden , indien er geen duinen en zeedijken waren , en hoog veen 

 noemt men al het veen dat boven die lijn gelegen is. Het veen is een 

 zoo belangrijk gedeelte van den bodem van ons land, dat wij eenigs- 

 zins uitvoerig over onze venen moeten spreken. In stilstaand water 

 groeien welig allerlei waterplanten: scheren, plompen, waterdrieblad , 

 fonteinkruid enz. De oevers en ondiepe plekken worden weldra bedekt 

 met oeverplanten, zooals zwanebloemen, riet en sekgrassen, biezen, 

 enz. Jaarlijks sterven die planten af, en hare verrottende bladeren en 

 stengels hoogen den grond op , en vervullen de kuilen. Weldra ziet 

 men dat er mossen opslaan ; vooral de zoogenoemde veenmossen , 

 Hypnum- en Sphagnum^ooxiQu , wollegras en andere planten groeien er 

 tusschen , en door het onophoudelijke sterven en op nieuw ontspruiten 

 van al die planten , ontstaat er eindelijk een laag plantaardige modder , 

 die men gewoon is veen te noemen. Nu vormen wel water- en oever- 

 planten de hoofdmassa van laag veen, en mossoorten die van hoog veen, 

 maar in 't algemeen is de voorwaarde voor het ontstaan van het veen voor 

 beiden dezelfde : beiden vereischen een vochtigen bodem en planten- 

 groei. Als het veen oud wordt, perst het gewicht van de nieuwe plan- 

 ten de oude overblijfselen vast ineen, en er ontstaat een zwarte, min 

 of meer vaste massa in de diepte , terwijl de oppervlakte met heesters 

 en boomen wordt bedekt. Zoo ontstaan er bos ch moer assen, venen 

 met boomen. Door den opeenvolgenden groei van holpijp, riet, sek- 

 grassen , drieblad enz. kan in een halve eeuw een water van een tot 

 twee meter diepte met veen worden opgevuld. In de omstreken van 

 Giethoorn zijn vele voorbeelden dat er thans hooi gewonnen wordt op 

 plekken waar de hooiers in hun jeugd met den hengel hadden staan 

 visschen. TJitgeveende plassen worden binnen een 70tal jaren weder 

 met een veenlaag bezet van 1 tot 2 meter dikte, zooals in de Lang- 

 straat in Noord-Braband is waargenomen. 



Het veen is een van die vormingen der aardkorst, waarvan de tijd 

 van ontstaan in 't minst niet twijfelachtig is : alle venen zijn in het 

 tegenwoordige tijdvak der aardgeschiedenis ontstaan. Daarom is het 

 ook niet mogel^k dat er op een veen andere gronden liggen als de- 

 zulken die tot het alluvium behooren. Lage venen, door bouwgrond en 

 steigeraarde overdekt, komen zeer veel voor, onder anderen te Haar- 

 lem aan de oostzijde van het Spaarne , onder Amsterdam en op vele 

 andere plaatsen. Laag veen, overdekt door klei uit zee- of brak water 

 bezonken, komt ook zeer veel in ons land voor. In Groningen en Fries- 



22 



