344 DÈ GROND VAN NEDERLAND. 



gekend, en dio nu zijn drooggemaakt en bebouwd, de Beemster, de 

 Purmer , de Haarlemmermeer en anderen. 



Hoog veen, zeiden wij straks , onderscheidt zich van laag veen 

 door zijn ligging boven de lijn van hoog water. Wij hebben zoo even 

 onze lage venen beschouwd, gaan wij nu ook even naar onze hooge 

 venen. Door het zoo even genoemde verschil van hoogte van het om- 

 ringende water , ontstaat er een geheel anderen plantengroei op de hooge 

 venen als op de lage venen. Doch niet slechts de plantengroei is anders , 

 ook de oorzaken waardoor en de toestanden waarin hooge venen ont- 

 staan, verschillen zeer veel van die de lage venen ten gevolge hebben. 

 Hoe ontstaat een hoog veen? Op een steeds vochtigen bodem, steeds 

 vochtig omdat de onder gelegene lagen niet of moeielijk water door- 

 laten, en wel vooral als die bodem min of meer hol of komvormig 

 gelegen is, groeien onderscheidene boomsoorten die weldra een dicht 

 bosch vormen, waarin het steeds vochtig is. In die omstandigheden 

 wordt de bodem van het bosch weldra met mossen , vooral veenmossen 

 bedekt, en daartusschen met vossebessen, varens en dopheide. Die 

 planten of ten minste hare bladeren sterven jaarlijks af, en vormen 

 weer een vruchtbaren bodem voor de steeds voortgroeiende veenmossen. 

 Zoodoende wordt de veenlaag al dikker en dikker. Eindelijk wordt de 

 veenmassa te dik om houtgewas te kunnen dragen, het hout heeft te 

 langen tijd noodig om met zijn wortels door de veenmassa heen te 

 dringen en den ondergrond te bereiken, om daaruit groeikracht te 

 putten: het verkwijnt en wordt door struikheide en veenmos overwel- 

 digd en verstikt. En zoo wordt het bosch al dunner en dunner, maar 

 de veenmassa al dikker en dikker, en eindelijk vertoont het veen de 

 kale oppervlakte , die ons zoo treft , als wij bij voorbeeld in den spoor- 

 wagen over de Peel in Noord-Brabant reizen. Verre de meeste hooge 

 venen zijn eenmaal bosschen geweest. De boomen , die er eenmaal op 

 gegroeid hebben, liggen grootendeels in de diepe lagen van het veen 

 bedolven en komen voor den dag als het weggestoken wordt om er 

 turf van te maken. Zeer terecht ziet men dan ook tegenwoordig in de 

 hooge venen de overblijfselen der bosschen , die de Romeinen hier vonden , 

 toen zij in ons land vertoefden. In Engeland liepen de heerwegen der 

 Eomeinen, volgens de beschrijving van JULirs caesar, door groote bos- 

 schen. De plaatsen waar die wegen lagen, zyn thans nog nauwkeurig 

 bekend , maar in plaats van bosschen vindt men daar slechts venen , 

 die de overblijfsels dier bosschen in den vorm van kienhout op den 



