DE GROND VAN NEDERLAND. 345 



bodem bewaren. Bosschen op heidegrond zijn dus de oorzaak van onze 

 hooge venen geweest , en daarna hebben heideplanten , sekgrassen en 

 vooral veenmos de bestanddeelen opgeleverd , waaruit verre het grootste 

 gedeelte der' veenmassa bestaat. De overblijfselen dier bosschen liggen 

 als stammen en stronken in de diepte van het veen verborgen. De bos- 

 schen zijn de algemeone oorzaak geweest, waardoor die vochtigheid 

 ontstaan is , welke het welig groeien van veenmos en struikheide , en 

 het veranderen van deze planten in veen ten gevolge heeft gehad. Doch 

 zulk een vochtigheid kan ook op andere wijze ontstaan , namelijk door 

 gebrekkige afwatering , en op die plaatsen ontstaat dan veen , zonder 

 dat er eerst een bosch is geweest. Uitgeveende gaten en greppels die 

 niet al te diep met water zijn gevuld , worden zeer spoedig met een 

 dicht opeengepakt gewas van veenmos opgevuld , en in zulke gaten 

 ontstaat dan veen, dat uit veenmos alleen is samengesteld. 



Hooge venen, die nog niet door den mensch zijn aangeroerd en die 

 toch houtgewas dragen , zijn er in ons land nergens. Doch als het veen 

 niet zeer dik is en gedeeltelijk is uitgedroogd door afvoerkanalen 

 voor het water, dan wordt het integendeel zeer geschikt voor hout- 

 gewas , zooals duidelijk bl^kt uit het welig tieren van allerlei bout- 

 soorten op de afgeveende gronden in onze veenkoloniën. Daardoor 

 liggen de veenkoloniën van Surhuisterveen , Drachten , Hoogeveen , 

 Staphorst , Rouveen en anderen , in een dicht bosch van eiken , wilgen 

 en elzen verscholen, hoewel daar overal het hooge veen nog in meerdere 

 of mindere mate onder de oppervlakte verborgen is. De onderste laag 

 van het veen is daar overal onaangeroerd gelaten tijdens het verturven 

 van het veen ; een dikke laag van de bovenkorst , de zoogenoemde 

 bonk, heeft men op dien ondergrond gestort, en deze laag, een paar 

 meter dik, is vervolgens met zand uit greppels en slooten bedekt ge- 

 worden, en vormt nu een uitmuntenden bodem voor dennen en andere 

 boomsoorten. 



Nu een enkel woord over de overblijfselen van dieren, die 

 men in de venen heeft gevonden. Beenderen en geweien van herten 

 zyn niet zeldzaam in de lage venen aangetroffen; in het museum van 

 de groninger hoogeschool wordt een vrij volledig geraamte van een 

 hert bewaard, dat op den westelijken oever van het Schildmeer in 

 Groningen in het veen is gevonden. In het leidsche museum is een 

 schedel van het reuzenhert , uit het veen afkomstig , en een schedel 

 van een wild zwijn, die onder Amsterdam is gevonden, en dus uit 



