DE GROND VAN NEDERLAND. 347 



strop en van riemen voorzien om die om het lijf samen te trekken. 

 De schoenen waren uit één stuk leder, zonder zolen, ongelooid en 

 ruw, en nog hier en daar eenig rood koehaar vertoonende. 



"Hetgene onze venen verder van dergelyke voorwerpen hebben op- 

 geleverd, heeft Dr westerhoff vrij volledig uit verschillende schrijvers 

 bijeenverzameld; als: steenen wiggen of strijdbijlen uit het steenen- of 

 hunnen-tijdperk; urnen, aardewerk, metalen, koperen en ijzeren ge- 

 reedschappen en wapenen , lederen schoenen en kleedingstukken uit 

 latere tijden ; gouden en zib'^eren munten uit de achtste of negende en 

 uit de twaalfde of dertiende eeuw. Daarbij moeten vooral niet de 

 romeinsche oudheden vergeten worden, die in de drentsche en gronin- 

 ger venen gevonden zijn, omdat die in een nauw verband schijnen te 

 staan met de zoo merkwaardige Valtherbrug. Want de geleerde oud- 

 heidkenner Dr janssen heeft daaruit, terecht, de gewichtige gevolg- 

 trekking ontleend , dat deze zoogenoemde brug van romeinschen oor- 

 sprong is. Deze oudheden bestaan in: munten van de romeinsche 

 keizers die tusschen de jaren 70 en 350 geregeerd hebben, te Ruiten- 

 broek , te Ballo onder Rolde , te Gieten , bij de Boertange , en elders 

 waar zij niet bepaald in de venen zelve gevonden zijn ; romeinsche 

 voorwerpen van gebakken aarde en brons , gedeeltelijk ook uit de ve- 

 nen; en vooral wagen wielen, die, genoegzaam zeker, van romeinschen 

 oorsprong , zeer nabij de Valtherbrug in het veen zijn aangetroffen. 



"De brug zelve ligt in de Valther venen tusschen ter Haar en Valthe 

 en zuidelijk langs den Schaapsberg loopende. Te dezer plaatse zijn 

 het elzen , bij Valthe dennestammetjes ter dikte van eenen arm en 

 3 tot 3,5 meter lang, welke overdwars op de richting der brag, ne- 

 vens elkander gevleid zijn , op drie , overlangs liggende en hier en daar 

 door paaltjes bevestigde , onderliggers. Nu en dan schijnt de brug 

 verdubbeld, denkelijk wel later hersteld te zijn. De dwarsliggers wor- 

 den , bij ter Haar , vervangen door omstreeks 3 decimeter breede , 

 behouwen, niet gezaagde, denneplanken. Eiken planken schijnen er 

 mede voor te komen. Dergelijke houten wegen komen ook op verschil- 

 lende plaatsen in de hannoversche en oost-friesche venen voor. 



"Eene dergelijke uit eikenstammetjes en behouwen planken samen- 

 gestelde , 33 decimeter breede brug is door Dr janssen bij Sittard 

 opgespoord, waar zij de moerassige gemeene weide van Broek-Sittard 

 doorsnijdt , en de beide , tegen dit broek stuitende uiteinden van de 

 bekende romeinsche heerbaan, op den rechter Maasoever, aan elkander 



