DE GROND VAN NEDERLAND. 351 



paden in de stad Groningen getuigen. Deze kleur hangt natuurlijk 

 af van de hoeveelheid ijzeroxyde die de kleisoorten bevatten. En boven- 

 dien bevatten de steenen uit diluviaal leem veelvuldig kleine keitjes, 

 en de friesche baksteenen niet zelden brokjes van zeeschelpen. 



Tot onze zeebezinksels behooren de kleilanden die den Dollart 

 omringen ; de Wadden van Groningen en Friesland , het Bildt en de 

 streken van Friesland die geen zand- of zavelgronden of geen veen 

 zijn. Verder alle kleistreken van Noord- en Zuid-Holland en Zeeland , 

 en van Noord-Brabant tot aan de omstreken van Geertruidenberg. 



De Heigronden die uit zee- of brak water bezonken zijn , hebben 

 veelal een geringe dikte , een dikte die meestal overeenkomt met het 

 verschil tusschen eb en vloed op de plaatsen waar die gronden liggen. 

 Terwijl het grootste verschil tusschen ebbe en vloed in de zeeuwsche 

 stroomen ruim drie meter bedraagt , en elders , bijv. in de Zuiderzee , 

 tusschen 1 '/^ meter en eenige weinige decimeters dobbert , is ook de 

 kleilaag overal waar zij regelmatig op zeezand ligt , daarmede in over- 

 eenstemming. In den Dollart, met getijen die bijna even hoog gaan 

 als in Zeeland, heeft de kleilaag op de plaatsen waar zij niet meer 

 toeneemt, een gemiddelde dikte van S'/a meter. Er kan niet aan ge- 

 twijfeld worden of de Rijn , de Maas en de Schelde voeren verreweg 

 het grootste gedeelte , zoo niet de geheele massa klei en slib aan, die 

 uit zee- en brak water op onze kusten bezinkt. Men heeft opgemerkt 

 dat zich overal op de kusten , waar zich daartoe slechts eene gunstige 

 gelegenheid aanbiedt, klei afzet, van Oost-Friesland af, langs alle 

 kusten der Zuiderzee, tot Vlaanderen, en dat het meerder of minder 

 afzetten eer aan de meerdere of mindere gelegenheid voor bezin- 

 king en bewaring van het bezonkene , dan aan de meerdere of mindere 

 hoeveelheid slib, welke het water bevat, moet worden toegeschreven. 

 En wanneer men nu bedenkt , dat de Rijn jaarlijks meer dan twaalf 

 millioen kubiek meter slib over onze grenzen afvoert, en de Maas 

 met de Schelde samen wellicht de helft zooveel , zoodat er jaarlijks om- 

 streeks achttien millioen kubiek meter worden aangebracht, of eene 

 hoeveelheid voldoende om de geheele oppervlakte van Nederland elke 

 eeuw een decimeter op te hoogen , dan behoeft men waarlijk niet naar 

 eene andere bron voor de klei onzer zeebezinksels om te zien. Als 

 men onophoudelijk eene hoeveelheid slib , die voldoende is om aan 

 alle aanwassen de noodige klei te verschaffen , voor onze oogeu door 

 de rivieren ziet aanvoeren , en als men dan binnen het bereik van, 



