DE GROND VAN NEDERLAND . 353 



omtrek van Amersfoort , heeft Prof. harting te Utrecht aanleiding 

 gegeven , de daar gevonden aardlagen te vereenigen tot een bijzonder 

 stelsel , waaraan hij den naam van het Eem-stelsel heeft gegeven. 

 Het is dien geleerde gebleken, dat er in deze alluviale lagen een paar 

 schelpen van zeeweekdieren gevonden worden , die thans niet meer tot 

 onze zeefauna behooren. Dit geldt bepaaldelijk van Cerithium lima en 

 Venus rotundata. Prof. harting zegt, dat de gronden die thans het 

 Eemdal vormen, op een plek liggen die in het diluviale tijdperk door 

 de zee overdekt is geweest, en dat er in die zee een arm van den 

 Rijn, de latere Eem, mondde, welke aldaar een delta heeft gevormd. 



Zeer lang nog zouden wg kannen spreken over onze alluviale vor- 

 mingen. Wij zouden nog veel kunnen zeggen van den bouwgrond in 

 't algemeen, van de steigeraarde en de teelaarde, de banken op de 

 kust, de stroomen in zee, enz. Doch ik vrees dan te langdradig te 

 zullen worden: ik wil liever trachten een blik te slaan op ons land, 

 zooals het was in het eerst van het hedendaagsche aardkundige tijd- 

 vak , in de dagen toen het diluvium reeds lang was geëindigd. Vroeger 

 heb ik getracht te schetsen hoe het voorkomen van ons land was na 

 den ijstijd : zandvlakten , zandheuvels met grint , groote steenbrokken 

 hier en daar over den bodem verspreid, en de zee dagelijks tweemaal 

 een groot gedeelte van dat dorre land overstroomende. Vervolgens 

 zagen wij dat de plantengroei dien bodem bedekte , zoodat er olifanten 

 en neashoorndieren , elanden en herten , paarden en runderen konden 

 leven en tieren. Of er toen reeds menschen woonden in ons land, en 

 of zij die olifanten en elanden en herten gejaagd hebben, wij weten 

 het niet. In du oudste grafsteden van ons land, in de hunnebedden, vin- 

 den wij geen overblyfselen of werktuigen, gemaakt van de tanden of 

 beenderen van die dieren, wat zeker wel het geval zou geweest zijn, 

 indien er menschen waren geweest tegelijk met die dieren. Dat de 

 mensch in Duitschland nog den europeeschen bison, den Bos priscuSj 

 in 't wild heeft gekend , is wel niet twijfelachtig. Genoeg : het alluviale 

 tijdvak begon. Niet dat er een scherpe afscheiding aangenomen kan 

 worden tusschen het diluvium en het alluvium ; niet dat wij moeten 

 gelooven dat de overgang van het eene tijdvak tot het andere plotse- 

 ling is geweest, het gevolg van het eene of andere groote natuurver- 



