356 DE GROND VAN NEDERLAND. 



drukt hebben in bet slijk der oevers; bonzings on marters zullen toen, 

 even als nu, hunne nachtelijke rooftochten hebben gehouden. 



Van de hooge zandgronden afdalende, komen wij in de lager liggende 

 rivierdalen. De oevers met hoog riet begroeid, biezen in de voormalige 

 verlatene rivierbedden , wilgen op hoogere plekken , doch die telkens 

 overstroomd werden. En de rivier stroomde voort, ongehinderd en 

 onbedwongen ; door geen dijken belemmerd , vormde zij kronkels zoo- 

 veel zij wilde, en overal waar zij vloeide, zette zij vruchtbaar slib af. 



Verder westwaarts was het land vlak, bezaaid met meren en water- 

 plassen , en begroeid met elzen , berken , esschen en wilgen. Open plek- 

 ken met hoog opschietende moerasplanten bedekt , waterplassen met 

 riet, plompen, scheren en dergelijke planten gevuld. Nog verder west- 

 waarts vermindereu de boomen en struiken in hoogte en in aantal ; 

 de planten vermengen zich met kustplanten , zeekraal en zeeasters , de 

 zwarte veengrond wordt al meer en meer met klei vermengd en be- 

 dekt , totdat verder aan den voet der duinen een kleibodem zichtbaar 

 wordt, een vlakte met riet en dullen begroeid en zonder houtgewas. 

 En die duinen zelven , zg waren toen zeker meer met planten begroeid 

 dan tegenwoordig, zooals de veelvuldige overblijfselen van houtgewas 

 bewijzen die men in de derrie aantreft, welke de voormalige , later weer 

 overstovene duinpannen eens als veen heeft gevuld. Dat houtgewas 

 der binnenduinen vooral vormde toen een uitgestrekt bosch, waar- 

 van het Haagsche bosch, de Aardenhout, de Haarlemmerhout en de 

 bosschen bij Alkmaar en Bergen nog overblijfselen zijn. 



Zóó is, in korte trekken, de geschiedenis van den grond waarop wij 

 Nederlanders leven, 't Spreekt van zelf dat mijn vluchtige schets vol- 

 strekt geen aanspraak op volledigheid kan maken. Ik zal zeer tevreden 

 zijn , als mijn overzicht van de geologie van ons land den lezer 

 aanleiding geeft tot een verdere bestudeering van deze, voor eiken 

 Nederlander zoo belangrijke wetenschap. 



Haarlem, Jan. 1878, 



