OVER VERSCHILLEN IN DEN OMVANG VAN DEN SCHEDEL. 379 



stand, de vrouw, ten gevolge der vooruitgaande beschaving, zich meer 

 en meer van den man gaat onderscheiden. Het verschil b. v. tusschen 

 het gemiddelde van de schedels der hedendaagsche mannelijke en vrou- 

 welijke Parijzenaren is bijna het dubbele van dat hetgeen bestond tus- 

 schen de mannelijke en vrouwelijke bewoners van het oude Egypte. 



8 '*. Personen , die denzelfden schedelomtrek bezitten , kunnen echter 

 in schedelvolume meer dan 200 kub. centim. verschillen, hetgeen ge- 

 makkelijk te begrijpen is, wanneer men zich herinnert dat verschillende 

 factoren, vooral de hoogte des schedels, op het volume invloed hebben. 

 Maar wanneer men met reeksen van schedels werkt, erkent men wel- 

 dra dat 1 centimeter toeneming van den omtrek des schedels overeen- 

 stemt met eene vermeerdering van volume, die zich beweegt om 100 

 kub. centimeters. 



9". De omtrek van den schedel, waarvan het volume der hersenen 

 afhangt, staat in nauw verband met den graad van intelligentie. 



10". De vergelijkende studie van de curven van den schedelomtrek, 

 van den omtrek des hoofds, het volume en het gewicht der hersenen 

 heeft de verhoudingen tusschen deze verschillende waarden duidelijk 

 gemaakt. Een hoofd, welks omtrek 57 centim. bedraagt , beantwoordt 

 aan een schedel van 52 centim. omtrek en een volume van 1550 kub. 

 centim. Het waarschijnlijke gewicht van de hersenen in dien schedel 

 zal 1250 grammen zijn. 



11". Er bestaat eene standvastige ongelijkheid van ontwikkeling tus- 

 schen de twee helften van den schedel, die nu eens aan de rechter- 

 dan eens aan de linkerzijde meer ontwikkeld is , zonder dat het ras 

 of de graad van verstandelyke ontwikkeling een waarneembaren invloed 

 daarop schijnen uit te oefenen. 



In de stellingen van den heer le bon ligt deze stelling opgesloten , 

 dat bij een ras of volk vooruitgang in hersen- en schedelontwikkeling 

 plaats vinden kan, ten gevolge van meer algemeen wordende voort- 

 gaande oefening van de intellectueele vermogens , — derhalve dat bij 

 individuen de gymnastiek der hersenen , als wij 't zoo mogen noemen , 

 dezelfde gevolgen heeft als de gymnastiek der spieren, namelijk toe- 

 neming in volume en werkvermogen , — en daarbij , dat de door de 

 individuen verkregen meerdere hersenontwikkeling erfelijk wordt. 



Ten aanzien van de stelling dat , hoe meer een volk verstandelijk 

 vooruitgaat, het verschil in hersenvolume tusschen mannen en vrou- 

 wen, dus ook in verstandelijken aanleg, hoe langer zoo grooter wordt, 



