12 WETENSCHAPPELIJK RIJBLAD. 



ri.sch stelsel ontdekt. Thans heeft ook saporta eene dergelijke ontdekking 

 gedaan in de tot het silurisch stelsel behoorende lei-schiefers van Angers. De 

 varen , waarvan de duidelijke sporen , — grootendeels bestaande uit zwavelijzer , 

 terwijl de organische stof verdwenen is — gevonden zijn , behoort tot de groep 

 der Neuropteriden en herinnert de Cyclopteris en de Talaeopteris van het 

 bovenste devonisch stelsel en van de oudste lagen van het steenkolenstelsel. Er 

 bestonden derhalve gedurende de silurische periode reeds ontwijfelbare land- 

 planten , en wel van een tamelijk hooge organisatie. {Compt. rend. 3 Sept. 

 1877, p. 500). HG. 



AARDKUNDE. 



Oxygenium in het zeewater. — In eene onlangs gehouden vergadering 

 van de Edinburghsche Royal Society deelde de heer J. y. buchanan eenige 

 opmerkelijke uitkomsten mede aangaande het oxygeniura-gehalte van het zeewa- 

 ter op verschillende diepten, zooals gebleken was uit proeven gedaan gedu- 

 rende de reis van den Challenger. De hoeveelheid van het in het zeewater 

 bevatte oxygenium is in het algemeen het grootst nabij de oppervlakte. Zij ver- 

 schilt hier van 33 tot 35 percent; het laatste cijfer wordt bereikt in het wa- 

 ter van den Zuidpool-cirkel , het eerste wordt aangetroflFen in het water der 

 passaatstreek. Van wateren die uit de diepte nabij den zeebodem zijn opge- 

 haald zijn in het algemeen die der Zuidpoolstreek het rijkst aan zuurstof; noord- 

 waarts vermindert het gehalte. Men vindt de meeste zuurstof in water dat 

 rust op diatomeën-slib , het minst waar de bodem uit roodachtige klei met 

 bruinsteen bestaat ; boven blauwe slib is de hoeveelheid grooter dan boven 

 globigerinen-slib. Van de oppervlakte tot aan den bodem neemt het oxygenium- 

 gehalte eerst af tot aan de diepte van 300 vademen , om dan weder toe te 

 nemen , gelijk blijkt uit de volgende cijfers : 



Diepte in vademen O 25 50 100 200 300 400 800 Tusschen 800 



en den bodera. 



Oxygenium 

 (O + N =^ 100) 33,7 33,4 32,3 30,2 23,4 11,4 15,5 22,ö 23,5 



Tusschen 200 en 400 vademen heeft dus het aanmerkelijkst verbruik van 

 zuurstof plaats, hetgeen in overeenkomst is met de bevinding van murray 

 dat tot op 400 vademen nog talrijke dieren leven , maar daar beneden het 

 aantal dieren al geringer en geringer wordt , terwijl het plantenleven zich slechts 

 weinig beneden de 400 vademen uitstrekt. (Nature, 26 Julij 1877.) 



HG. 



