26 WETENSCHAPPELIJK ËlJBLAÏ). 



Ook Eef. zag, toen hij deze proef herhaalde met een geïmproviseerde in- 

 richting , zulke stroomen ontstaan. Een glazen buis , van 24 cM. lang en ruim 

 3 cM. wijd , was aan de einden door goede kurken gesloten. Daardoor heen 

 waren twee koperdraadjes gestoken, waaraan plaatjes van hetzelfde metaal 

 — centen — gesoldeerd waren. De buis werd met eene vrij verzadigde , door 

 vroeger gebruik vrij sterk zuur reageerende , kopersulfaat-oplossing gevuld en 

 de draden werden verbonden met een kortdradigen rheoskoop of — zooals 

 het instrument bijna overal nog min gelukkig heet — galvanometer. Niette- 

 genstaande nu de elektroden vooraf door indompeling in salpeterzuur en af- 

 spoeling waren gereinigd, verkreeg men toch een polarisatiestroom , die eene 

 afwijking van omstreeks 3' teweegbracht als de buis horizontaal lag. Bij het 

 verticaal stellen der buis vermeerderde die tot 5° of verminderde tot 1 '^ ongeveer , 

 al naar dat de een of andere elektrode naar boven werd gericht. Na een recht- 

 streeksche verbinding der beide elektroden onderling gedurende ruim een uur, 

 was de polarisatie nog niet merkbaar verminderd. 



Van deze polarisatie vermeldt pirani niets. Bestond zij in zijne proeven 

 niet , dan is het ontstaan van zijne stroomen een, zoo niet hoogst raadselach- 

 tig , dan toch zeer opmerkelijk verschijnsel. Bestond zij wel en heeft hij haar 

 niet opgemerkt of als iets onwezenlijks niet vermeld, dan heeft hij niets an- 

 ders gedaan dan de eerste proef te herhalen , waarmede colley te Moskou 

 {Poggendorff's Annalen, CLVII, SS. 370 u. 624) reeds in 1875 het ar- 

 beidsverbruik bij het transport der Ionen aantoonde. 



Eef. zal deze proeven voortzetten. Hij meende daarvan reeds nu melding 

 te mogen maken, omdat de zaak weder ter spraak is gekomen, en een aanwij- 

 zing der eenvoudige en voor ieder bereikbare middelen om het verschijnsel 

 van COLLEY te voorschijn te brengen , hem niet geheel van belang ontbloot 

 voorkwam. ln. 



Elektrische geleidingsweerstand in uitgegloeide metaaldraden. — Chwol- 

 sON, Carls Repertorium, XIV, S. 1) heeft de uitkomst van eene groote on- 

 derzoekingsreeks bekend gemaakt, waaruit blijkt dat van alle metalen, die hij 

 onderzocht heeft (1 3) , op één uitzondering na , die wij aanstonds vermelden , 

 de weerstand zich door het verhitten van hard getrokken draden daarvan ver- 

 mindert, indien dit zekere grens — meestal beneden rood gloeihitte — niet 

 overschrijdt, om na heftig gloeien weder toe te nemen, soms tot ver boven 

 de oorspronkelijke waarde. Op nieuw-zilver na, wordt van alle metaaldraden, 

 die hij ook daarop heeft kunnen onderzoeken, de weerstand nog vermeerderd 

 gevonden, als ze heftig gloeiend plotseling zijn afgekoeld geworden. 



