4 VORMVEEANDERING DER STOF. 



de andere uitkomt op den bodem van een wijd cilinderglas, dat van 

 boven open is. Zetten wij dan de wijde buis door middel van een klem- 

 scbroef in den horizontalen stand vast, dan is onze toestel in gereed- 

 heid gebracht. Laatstgenoemde buis, die de houtskool bavat, wordt nu 

 verwarmd, terwijl wij er uit den gashouder een matigen stroom zuur- 

 stof door laten strijken. Weldra begint de houtskool zoodanig te gloeien, 

 dat zij een helder wit licht verspreidt en spoedig is zij , evenals bij de 

 voorafgaande proef in de kroes het geval was, op een weinig asch na 

 geheel verdwenen. Onderzoeken wij nu den inhoad van het cilinderglas, 

 waarin het door de buis stroomend gas zich verzameld heeft , dan blijkt 

 dit een gas te zijn, dat noch lucht noch zuurstofgas is (als althans 

 de zuurstofstroom goed is geregeld). Immers , als wij een brandend kaarsje 

 na de proef in het cilinderglas laten nederdalen-, wordt het aanstonds 

 uitgedoofd en wij weten , dat lucht de verbranding onderhoudt. Schud- 

 den wij den inhoud van het glas met een weinig kalkwater , dan wordt 

 deze vloeistof melkachtig wit , terwijl kalkwater door de aanraking met 

 zuivere lucht of zuurstof zijn helderheid niet verliest. Het gas , na de 

 proef in het cilinderglas aanwezig , draagt den naam van koolzuur ; het 

 is volkomen doorzichtig en in vergelijking met lucht zeer zwaar. Wy 

 kennen het allen, zij 't ook niet onder dien naam; want dat, hetwelk 

 uit spuitwater opborrelt en het bier doet schuimen, is hetzelfde. 



De opvatting der verschijnselen, die wij te voorschijn riepen, ligt 

 voor de hand. Gedurende de proefneming verdwenen koolstof en zuur- 

 stof en gelijktijdig vertoonde zich koolzuur. Het laatste moet dus uit 

 de beide eersten ontstaan zijn. En inderdaad is dit het geval geweest. 

 Door het tot stand komen eener scheikundige vereeniging van koolstof 

 en zuurstof is koolzuur geboren. 



Omgekeerd kan men uit koolzuur weder koolstof en zuurstof laten 

 ontstaan, zoodat wij moeten aannemen, dat laatstgenoemde stoffen 

 nog in het koolzuur aanwezig zijn , al kunnen wij door geen onzer zin- 

 tuigen haar aanwezigheid in dit gas bespeuren. De scheikundige ver- 

 eeniging is zoo innig, dat elke stof, die er aan deelneemt, ten eene- 

 male haar individualiteit verliest. Het dagelijksch leven leert ons 

 allerlei soorten van vereeniging kennen, doch geen van deze is met 

 de scheikundige vergelijkbaar, omdat bij eerstgenoemden de samenstel- 

 lende deelen steeds afzonderlijk waarneembaar blijven. Vandaar, dat bij 

 leeken in de scheikunde zelden een zuiver begrip van scheikundige 

 vereeniging wordt aangetroffen en het zelfs bij de beoefenaars dier 



