VORMVERANDEBING DER STOF. 5 



wetenschap zich eerst lansrzaam in al zijn scherpte en zuiverheid 

 ontwikkelt. 



Op het gebied der scheikundige verschijnselen hebben wij dus ge- 

 vonden hetgeen boven een vormverandering der stof werd genoemd. 

 Koolzuur, wij zagen het immers, is slechts een andere vorm, waar- 

 onder koolstof en zuurstof ons verschijnen kan. 



Laat men door een mengsel van twee doorzichtige gassen, waterstof 

 en zuurstof, een electrische vonk gaan , dan verneemt men een hef- 

 tigen kn al en de gassen zijn in waterdamp veranderd. Omgekeerd 

 kan men water weder in beide gassoorten scheiden. Wederom een ge- 

 lijksoortige vormverandering der stof. Uit het bekende ijzerroest wordt 

 in de ijzersmelterijen en hoogovens door een scheikundig proces ijzer 

 afgescheiden. 



Nu wij weten , dat dezelfde stof ons onder velerlei vormen verschij- 

 nen kan , zullen wij niet zoo licht aan haar vernietiging gelooven , al 

 moge een oppervlakkige waarneming der verschijnselen dit denkbeeld 

 in ons doen opkomen. Als wij een brandende kaars in lengte allengs 

 zien verminderen, als wij van den brandenden turf in onze kachels wel- 

 dra niets meer dan een weinig asch kunnen vinden, dan moeten wij 

 bedenkon , dat voor onze oogen een vormverandering van het vet of 

 de was en van den turf heeft plaats gevonden. De onzichtbare dampen 

 en gassen , die uit de kaars vlam opstegen , en de rook in den schoor- 

 steen zyn de nieuwe vormen, die het vet of de was en de turf heb- 

 ben aangenomen. 



Telkens als stoffen verdwijnen , komen er nieuwe te voorschijn. En 

 de laatsten worden uit dezelfde grondstoffen gevormd, waaruit de eer- 

 sten bestonden. Een andere wijze van verbinden, andere verhoudingen , 

 een andere rangschikking der deeltjes — hierbij heeft zich de verandering 

 bepaald. En ziet, het is alsof een nieuwe stof geboren is, die met de 

 voorafgaande niet het minste gemeen heeft. Slechts van vernietiging en 

 schepping schijnen deze verschijnselen te spreken. Het onderzoek van 

 eeuwen was noodig, om den band te vinden, die beide zoo nauw met 

 elkander verbindt. Vele wetenschappelijke mannen hebben hunne krachten 

 aan dit onderzoek gewijd, doch niemand verspreidde te dezen opzichte een 

 helderder licht dan de fransche scheikundige, de beroemde lavotsier, 

 die in het laatst der vorige eeuw onder de moordbijl van het Schrik- 

 bewind viel. Hij leerde door een reeks van voor zijn tijd hoogst merk- 

 waardige proeven, dat niet slechts elke verbinding der stof, die ver- 



