6 VORMVERANDERING DER STOF. 



dwijnt, het aanzijn geeft aan een nieuwe , maar dat de gewiclatshoeveel- 

 heid der nieuw gevormde stoffen juist aan die der ontbondene gelijk is. 

 Verkondigden reeds de wijsgeeren der oudheid, dat de stof nooit werd 

 vernietigd en dat alles, wat nieuw scheen te worden, slechts een ver- 

 andering was van het oude, dat bestond, dit resultaat der bespiege- 

 ling werd eerst toen door de ongeloovige wetenschap als een onwrikbare 

 waarheid gestempeld. Eerst nu verloor men het recht, om het met 

 wantrouwen en ongeloof te bejegenen. Op het gebied der stof waren 

 schepping en vernietiging voortaan zinledige woorden. 



Hoewel wij de wet der stofwisseling reeds in algemeenen vorm uit- 

 spraken, wij zagen haar werking nog slechts op het gebied der zuiver 

 scheikundige krachten. Wij onderstelden dus reeds, dat haar geldig- 

 heid niet tot dit gebied is beperkt. En inderdaad is het niet moeilijk 

 zich te overtuigen, dat dit werkelijk zoo is. Ik behoef mijne lezers te 

 dien einde slechts te wijzen op de verschijnselen, die, onder den invloed 

 van scheikundige krachten en van het geheimzinnige leven, in het 

 lichaam van planten en van dieren plaats vinden. Onder den naam van 

 "stofwisseling" zijn deze zelfs den oningewijde bekend. 



Het menschelijk lichaam schijnt, zoolang de levensvonk gloort, be- 

 trekkelijk standvastig en slechts met de jaren veranderend. En toch 

 kan met het oog op de stoffelijke samenstelling met recht worden ge- 

 zegd: "de mensch van heden is die van gisteren niet meer." Elke 

 ademtocht, elke beweging, ja zelfs elke gedachte wordt met een wei- 

 nig stof van ons lichaam betaald, die ons onder verschillende vormen 

 verlaat. Wij weten allen , dat wij , op straffe van stikken , telkens onze 

 longen met versche lucht moeten vullen en de oude er uit moeten 

 verwijderen. De uitgeademde lucht bestaat voor een groot gedeelte 

 uit koolzuur en waterdamp. Het eerste, om ons slechts hierbij te be- 

 palen, kennen wg als een vorm van de koolstof. Wij kunnen ze 

 immers verkrijgen door koolstof te verbranden, d. i. door deze zich 

 scheikundig met zuurstof te laten verbinden. In de onzichtbare uitge- 

 ademde lucht bevindt zich dus de in vrijen toestand vaste koolstof. 

 De zuurstof daarin ontvingen wij bij de inademing uit de lucht; maar 

 van waar is de koolstof gekomen? 



Die koolstof maakte nog kort te voren een bestanddeel uit van ons 

 bloed, of wellicht van een spier of een zenuw. Wij kunnen de merk- 

 waardige verschijnselen, die een goed deel uitmaken van 't geen men 

 leven noemt, niet beter beschrijven, dan door het lichaam met een 



