VORMVERANDEEING DER STOF. 7 



stoommachine te vergelijken. Het stoomwerktnig is een reusachtige 

 arbeider, een echte automaat, die zielloos, maar toch met de grootste 

 doelmatigheid en orde , met zijn ijzeren armen en vingers allerlei soor- 

 ten van arbeid verricht. Het put water uit de mijnschacht , perst olie 

 uit de zaden en spint uit de taaie vezels der vlasplant het sierlijke 

 lijnwaad. Het verricht te gelijk den arbeid der mannen en het fijne 

 kunstige werk, dat in oude tijden de snelle vingeren van eene penelope 

 tot eere verstrekte. De stoomreus werkt ten allen tijde bereidwillig 

 ten bate der menschen, als slechts één voorwaarde met de grootste 

 nauwgezetheid vervuld wordt, als hij slechts in voldoende mate gevoed 

 wordt. Het voedsel is de eenige bron zijner kracht, zonder hetwelk hij 

 niet het minste vermag. Het ligt daar in zijn nabijheid opgestapeld in 

 den vorm van zwarte glimmende steenkolen. Voortdurend worden groote 

 massa's er van in den wijd geopenden muil van den ijzeren werkman 

 geworpen, of, zooals de prozaïsche wereld het uitdrukt, neergelegd 

 op het rooster van den verterenden vuurhaard. En als de reus onder- 

 wijl door inademing een massa lucht langs denzelfden weg naar bin- 

 nen doet gaan, dan zegt men, dat door den trek van den schoorsteen 

 een krachtige luchtstroom door de staven van het rooster blaast. 

 Met knetterend geluid verbranden de kolen in een verterenden gloed, 

 en de ontzaggelijke warmte, die aldus wordt voortgebracht, wordt op- 

 genomen door het water, de levensvloeistof, die het ijzeren lichaam 

 bevat. En het water, dien ten gevolge veranderd in den bewegelijken 

 stoom, dringt tot veraf zijnde deelen door en brengt er een leven- 

 wekkende kracht. Met onweerstaanbaar geweld worden dan de ijzeren 

 armen bewogen en met -onverpoosden ijver wordt de ééne arbeid na 

 de andere volbracht. Worden dan van tijd tot tijd de ledematen van 

 den ijzeren man nauwkeurig onderzocht, om de stof, die zg door het 

 schuren en wrijven verloren, door nieuwe te vervangen, dan weigert 

 hij nimmer den arbeid. 



Ook het lichaam van den mensch is een machine, voor een goed 

 deel uit vleesch en beenderen bestaande. Ook dit werktuig is warm en 

 verricht voortdurend arbeid , en bij dien arbeid slijten de bewegende 

 deelen aanmerkelijk. Zoo min als de ijzeren machine zonder steenko- 

 len iets kan verrichten, evenmin kan de mensch leven en werken zon- 

 der voedsel. Wat de kolen zijn voor het werktuig van den stoom, dat 

 is het voedsel voor het lichaam des menschen. Het is de bron van zijn 

 warmte en daardoor van zijn arbeidsvermogen. Verwijder de kolen van 



