8 VORMVERANDEEING DER STOF. 



den haard en de beweging van het werktuig hondt op; onthoud den 

 mensch het voedsel en de armen hangen weldra slap en machteloos ter 

 neer. De overeenkomst gaat verder. Belet de lucht den toegang tot het 

 rooster van den vuurhaard, de gloed der kolen dooft en stilstand is 

 eveneens het gevolg. Belemmer de ademhaling bij den mensch en de 

 vonk des levens en daarmede het vermogen voor den arbeid zijn in een 

 oogwenk verdwenen. 



In het menschelijk lichaam wordt het voedsel, na in vorm meer of 

 minder te zijn veranderd, langzaam door verbranding verteerd, gelijk 

 de steenkolen op den haard van de stoommachine. Hier zoowel als 

 daar wordt door de samenwerking van voedsel en lacht de kracht ge- 

 boren, die het werktuig tot het verrichten van arbeid in staat stelt. 



Voor hoevele gevolgtrekkingen ware deze vergelijking nog vatbaar! 

 Voor hoeveel vragen wijst zij den weg ter beantwoording aan ! Waarom 

 moet zelfs een volwassen mensch, die niet meer toeneemt in gewicht, 

 voortdurend voedsel gebruiken? Welk voedsel is in 't algemeen, welk 

 in bijzondere omstandigheden het beste? Het is toch niet onverschillig 

 of een stoommachine met hout of met steenkool gestookt wordt? Wij 

 laten echter al deze vragen rusten , omdat zij ons op zijpaden zouden voe- 

 ren , die niet uitkomen op het doel , dat wij met dit opstel willen bereiken. 



De vergelijking heeft ons voldoende diensten bewezen , als zij ons be- 

 grip van stofwisseling heeft verhelderd, als zij onze oogen heeft ge- 

 opend voor die merkwaardige vormveranderingen, die de stof in het 

 dierlijk lichaam ondergaat en ons overtuigd heeft, dat de verschijnse- 

 len , door den naam van stofwisseling aangeduid , geen toevallige om- 

 standigheden maar het wezen des levens uitmaken. 



Werpen wij dan nog een laatsten blik op de vormveranderingen van 

 het voedsel. De steenkolen veranderen door de verbranding in de asch, 

 die achterblijft op den haard, en in de gassen en dampen , die door den 

 schoorsteen ontwijken. Het voedsel, allereerst omgezet in bloed, ver- 

 andert vervolgens voor een deel in spieren, zenuwen en andere deelen des 

 lichaams. Welk een belangwekkende kringloop der stof, waarvan ieder 

 onzer de uitkomsten kent, doch waarbij zoo weinigen een oogenblik 

 hunne aandacht bepalen! Men vindt het eenvoudig, natuurlijk, omdat 

 het dagelijks geschiedt. Het rund in de weide vervormt het gras in 

 massa's vleesch en vet; de melk, die het afscheidt, heeft het samen- 

 gesteld uit de bestanddeelen, die het als gras heeft ontvangen. En dat 

 bloed , dat vleesch , die zenuwen , dat vet zijn slechts voor een wijl 



