10 VORMVERANDERING DER STOF. 



het geval is, wijzen zij aan, dat de geestelijke v^erschijnselen , onze ge- 

 waarwordingen , gedachten en gevoelens , tot zekere hoogte onafhan- 

 kelijk zijn van de stoffelijke. Nu ontvangt het oude dualisme met zijn 

 tegenstelling van lichaam en geest een niet te verwerpen steun. Of de 

 genoemde gevolgtrekking zich boven elke bedenking verheft , laten wij 

 geheel in het midden. Al mogen wij op ons pad wel een blik ter zijde 

 werpen, na een kort oponthoud moet de hoofdweg worden vervolgd. 



Ook in het plantenrijk is de wet der stofwisseling geldig. Ook de 

 plant is slechts een voorbijgaande vorm. Uit de onzichtbare gassen der 

 lucht en de deelen der aarde bouwt zij haar lichaam op. De grond- 

 stoffen, die zij in het koolzuur van den dampkring en in het water, 

 de kalk , de gips , het salpeter enz. van den grond vindt , maakt zg los 

 van elkander, om ze door een nieuwe vereeniging tot eiwit, zetmeel, 

 suiker en celstof te vormen. Een vormverandering niet minder opmer- 

 kelijk dan die in het dierlijk lichaam ! Uit water en koolzuur, een on- 

 zichtbaar gas in de lucht, maakt zij de kristallijne suiker, het vaste 

 voedzame meel en de gladde taaie celstof. Uit de onaanzienlijkste be- 

 standdeelen maakt zij zoowel de vaste vezels, die wij later tot linnen 

 en katoen zullen weven, als de heerlijkste kleuren en geuren, die in 

 duizendvoudige schakeering en menging als de poëzie der natuur vreugde 

 en genot zullen verspreiden. 



Bijzonder belangrijk wordt de stofwisseling der plant, als zg in ver- 

 band met die van het dier wordt beschouwd. Beide kunnen de stof- 

 fen der buitenwereld zich slechts toeëigenen en ze voor den bouw van 

 hun lichaam gebruiken , als zij hun worden aangeboden in een bepaal- 

 den vorm. Die vorm is voor beide verschillend. In de cellen, de be- 

 wonderenswaardige werkplaatsen van het plantenlichaam , worden zoo- 

 genaamde anorganische stoffen — water, koolzuur en zouten — tot 

 organische — zetmeel, eiwit, vet en celstof — vervormd. Deze ver- 

 vorming kan het dier niet tot stand brengen; het kan slechts or- 

 ganische stoffen — en bepaaldelijk eiwit, zetmeel en vet — in zijn 

 lichaam verwerken, om naar eisch aan de behoeften van voeding en 

 stofwisseling te voldoen. Geef een dier slechts water, koolzuur en 

 zouten en het zal weldra den hongerdood sterven ; verschaf der 

 plant slechts vetten en eiwit en spoedig zal ze verkwijnen. Van- 

 daar een nauwe afhankelijkheid tusschen de plant en het dier. Ont- 

 vangt de eerste haar voedsel van lucht en aarde, het dier ontvangt 

 ze van de plant en ook van haar alleen. Het laatste heeft behoefte 



