14 VORMVERANDERING DER STOF. 



mij ziet. Verbrandt gij dit, dan stijg ik als koolzuur weder de lucht 

 in , om een gelijksoortigen kringloop wellicht op nieuw te volbrengen." 



Een ander deeltje van hetzelfde stuk houtskool had weder een 

 ander lot. 



Het kwam wellicht uit plantaardige stoffen, die in het steenkolen- 

 tijdperk onder water in ontbinding verkeerden, als moerasgas in den 

 dampkring. Met den luchtstroom door de vlammen van een brandend 

 woud gevoerd, werd het tot koolzuur verbrand. Uit den dampkring 

 opgelost door den vallenden regen , vloeide het over een kalkrots , waaruit 

 het een weinig kalk in zyn verbinding opnam. Met een rivier stroomde 

 het toen naar de zee, waar een begeerige oester het aantrof en als 

 koolzure kalk , wellicht als een parel , vastlegde in zijn schelp. Na den 

 dood van den oester, had het, op den bodem der zee bedolven onder 

 het zand, een kort tijdperk van rust. 



En daarna maar, waar zou het einde zijn, als ik ook maar 



van een enkel stofdeeltje de vormveranderingen trachtte te beschrijven , 

 die het in een betrekkelijk kort tijdsverloop ondergaat! En elk stof- 

 deeltje heeft weer zijn eigen geschiedenis. Een geschiedenis , rijk van 

 inhoud om de duizendvoudige verscheidenheid van vormen, die zij be- 

 schrijft; doch eentonig, omdat zij uit perioden bestaat, waarvan het 

 begin telkens op het einde gelijkt , omdat dezelfde gebeurtenis zich dui- 

 zendmaal op dezelfde wijze herhaalt. 



De volledige reeks van vormveranderingen van alle stofdeeltjes onzer 

 aarde van het begin der tijden af, dat is de geschiedenis van de wor- 

 ding en de ontwikkeling onzer planeet met al wat in of op haar ge- 

 leefd heeft of nog leeft, en de toekomst der aarde met hare bewoners 

 zou aan hem bekend zgn, die aan elk stofdeeltje zijn lot kon voorspellen. 



Elke vorm, dien de materie aanneemt, brengt de kiem zijner ont- 

 binding mede. Vroeg of laat wordt hij opgelost in zijn bestanddeelen. 

 Geldt deze waarheid voor al het bestaande, zij wordt door alles niet 

 even snel ondervonden. Het weerstandsvermogen tegen ontbinding , 

 tegen ingrijpende vormverandering is bij verschillende lichamen in 

 hooge mate verschillend. 



Een haftje leeft slechts één dag, een vlinder eenige weken, een olifant 

 honderden jaren. Is dan de bepaalde tijdkring voleindigd, dan is het uur 

 voor een groote gedaantewisseling geslagen. Waarom kan de oude vorm , 

 die zich toch telkens door de stofwisseling vernieuwde, niet voortdu- 

 rend blijven bestaan? Wie zal het zeggen? Hier is een raadsel, even 



