VOEMVERlNDERING DEE, STOF. 35 



van het water door de lucht ondersteund , welker oxyd eerend vermogen schei- 

 kundige veranderingen in de mineralen teweegbrengt. Waar aldus een ge- 

 steente langzaam voor den aanval van lucht en water bezwijkt, zegt men: 

 dat het verweert. Eindelijk is de vastheid van een rotsblok , hier of daar rus- 

 tend op de helling , zoozeer verminderd , dat het begint te verbrokkelen. Nu 

 is zijn lot beslist. Het hemelwater , dat de berg langs zijn flanken neder- 

 stuwt naar de dalen, grijpt het aan als een machtelooze prooi. Klate- 

 rend , bruisend , loeiend vliegt de bergstroom door kloven en gangen , 

 en sleept in zijn woeste vaart de steenbrokken met zich voort. Met 

 de kracht van een reus rolt en slaat hij ze tegen elkander ; de hardste 

 brokken spatten krakend uiteen. Daar beneden ontvangen rivieren en 

 beken de stukken in haren schoot; zij zetten het werk der vernieling 

 voort , totdat de steenen tot zand en slib zijn gewreven. De duiker 

 in den Boven-Rijn hoort het knetteren der kiezelsteenen , die de stroom 

 over elkander rolt; uit de Alpenbeken stijgen voortdurend knarsende 

 geluiden naar boven, die denzelfden oorsprong hebben. 



Ieder gevoelt onmiddellijk, dat de uitwerking van zulke krachten 

 ontzettend groot moet wezen. En toch overtreft de werkelijkheid nog 

 ongetwijfeld de verwachting. 



Een enkel voorbeeld moge volstaan , om dit te bewijzen. De Rijn , 

 die bij Keulen zelden steenen aanvoert, ter grootte van de vuist van 

 een man, stuwt in het begin van zgn loop rolsteenen voort, die den 

 omvang bezitten van het hoofd van een kind. Volgens het onderzoek 

 van HORNER voert deze rivier, in 24 uren, bij Bonn nagenoeg 146000 

 kub. voet vaste stoffen voorbij , waarvan ruim 50000 in opgelosten en 

 bgna 95000 in zwevenden toestand verkeeren. De scheikundige ontle- 

 ding heeft geleerd, dat die vaste deelen uit kiezelzuur, ijzeroxyde, 

 kali en natron bestaan, welke te zamen de voornaamste bestanddeelen 

 uitmaken van de gesteenten der bergen, waarvan de Rijn zijn water 

 ontvangt. 



Het stroomende water sleept echter niet slechts verweerde en ver- 

 brokkelde massa's mede; het schuurt en spoelt van gezonde gesteenten 

 geheele lagen weg. Het is een ontwijfelbaar feit, dat vele rivierbed- 

 dingen oorspronkelijk spleten en rotskloven waren , die door het water 

 zijn uitgehold en verbreed. En even zeker is het, dat alle watervallen 

 zich voortdurend blijven verplaatsen. Die der Niagara , de beroemdste wa- 

 terval der wereld, is in de jaren 1790 tot 1830 jaarlijks gemiddeld 

 één voet teruggegaan ; d. i. hij naderde jaarlijks omstreeks één voet 



