VORMVEKANUEllING DER STOF. 37 



uitgespreid op den bodem der zee ; en nu zijn zij er niet minder dan 

 2000 voet boven verheven. Water en vuur zijn ook in dit opzicht 

 elkanders tegenstanders. Onder hun gemeenschappelijke werking is de 

 verdeeling van land en water op de aardoppervlakte in den loop der 

 eeuwen telkens gewijzigd ; wij vinden echter geen teekenen , die er op 

 wijzen, dat een van beide elementen ooit uitsluitend de oppervlakte 

 innam. 



Doet het voorafgaande de vrees voor een naderenden zondvloed ver- 

 dwijnen, het geeft ons tevens de overtuiging dat de stofifen, die het 

 water ontvoert aan de bergen , niet voor eeuwig aan den kringloop 

 der stof zijn onttrokken. De vaste deelen, die zee en rivieren ontvan- 

 gen, zijn de grondstoffen, waaruit nieuwe aardlagen worden gevormd. 

 Tijdens hunne vorming rustend op den bodem der wateren , worden zij 

 vroeg of laat door opheffing droog gelegd. Ontstaan die lagen aan 

 kusten onder den invloed van ebbe en vloed, of door rivieren, dan 

 zijn zij in een betrekkelijk kort tijdsverloop weder beschikbaar. De harde 

 rotsen zijn dan vervormd] tot een weeken vruchtbaren bodem , waarop 

 de wind kiemen en zaden uitstrooit en weldra weelderige planten ont- 

 luiken, die de bestanddeelen opnemen en verder den kringloop der 

 stof doen volbrengen. 



Zoo is een deel der kleigronden van ons land door Rijn , Maas en IJsel 

 gevormd, terwijl de vruchtbare polders der provinciën Friesland en 

 Groningen aangeslibd zijn door de zee , die de stof voor een deel aan 

 vreemde kusten ontnam , voor een deel van de rivieren ontving. Ons land 

 moge veel hebben ontvangen van Britsche en Skaudinavische rotsen , het 

 beste deel is slechts een nieuwe vorm der gebergten van het naburige 

 Duitschland. 



In de gedaante van zandige stranden, duinen en vruchtbaren klei- 

 grond geven rivieren en zeeën het steengruis terug , dat zij aan bergen 

 en klippen ontnamen , en in zwevenden toestand over verre afstanden 

 vervoerden. 



Vele samenstellende deelen der rotsen zijn echter in opgelosten toe- 

 stand in het water der rivieren aanwezig, in denzelfden staat, waarin 

 suiker zich weldra bevindt , die met water vermengd wordt. Met den 

 Rijn stroomen immers, gelyk wij zeiden, volgens horner , bij Bonn, in 

 24 uren niet minder dan 50000 kub. voet van die stoffen voorbij. 

 De zee, die van daar zulk een groot gehalte aan zouten bezit, ont- 

 vangt ze allen in haren schoot. 



