42 VORMVERANDERING DER STOF. 



der eeuwen aan een weelderigen rijkdom van levensvormen het aan- 

 zijn. Polypen, schaal- en schelpdieren zijn de eerste bevolking der 

 aarde, die wij als zoodanig met zekerheid kennen. Hunne kalkachtige 

 overblijfsels zijn in den schoot der aarde bewaard, om nog in onze 

 dagen van lang vervlogen tijden te spreken. Toen verschenen de vis- 

 schen , eerst spaarzaam , later in grooten getale. 



Allen zwijgende schepsels; in het koor der winden en het eentonig 

 klotsen der golven had zich nog nimmer een kreet van een levend 

 wezen gemengd. Doch de tijd brak aan, dat de visschen de oceanen 

 moesten deelen met kruipende dieren , welker wonderbaar reusachtige 

 gedaanten phantastische vormen van een dichterbrein schijnen to 

 wezen. En onderwijl had ook de wereld der planten zich tot fijn be- 

 werktuigde soorten ontwikkeld. Varens en wolfsklauwachtige gewas- 

 sen waren door kegeldragers vervangen, en eindelijk ontplooiden de 

 loofdragende boomen hunne bewegelijke bladerkronen. Toen verhief zich 

 de vormkracht der aarde tot het formeeren van vogels en zoogdieren 

 en eindelijk wrocht zij den mensch, het meesterstuk der natuur. 



En dit zijn slechts enkele schakels van den keten van levensvormen , 

 die zich door de vervlogen eeuwen van de geschiedenis der aarde slin- 

 gert. Zijn ééne uiteinde reikt in het heden , terwijl het andere zich in 

 den nacht van het verst verleden verliest. 



Zoo heeft dan onze planeet, onder eindelooze wisseling van vormen, 

 den middag haars levens bereikt. Achter haar liggen reeds millioenen 

 van eeuwen en even zoo vele ongetwijfeld nog in het verschiet. Welke 

 gedaantewisseling zal zij nog ondergaan? Zal de menschengestalte niet 

 het laatste en hoogste product zijn harer vervormende kracht? Wie 

 durft hier meer dan gissen? 



En toch moet men aannemen, dat ook voor haar geen stilstand, 

 geen bestendigheid kan bestaan ; dat eens het veelvormige leven , waartoe 

 zij thans een deel harer stof heeft geleend, tot de doodsche rust der 

 levenlooze materie terugkeert. De ontdekkingen der natuurwetenschap 

 in de laatste tientallen van jaren maken zulk een uitkomst in hooge 

 mate waarschijnlijk. 



De jongste vorderingen dier wetenschap gaven ons de zekerheid , dat 

 elke kracht, waardoor op onze aarde beweging en arbeid tot stand 

 komt, haren oorsprong aan het licht en de warmte der zon dankt, 

 ja , dat zij niets anders is dan het licht en de warmte van dat centrale 

 lichaam des hemels, in een andere gedaante gebracht. Elke beweging — 



