VORMVERANDERING DER STOF. * 43 



en dus ook alle leven op aarde — is geheel van de zon afhankelijk. 

 En deze — ■ schijnbaar een onuitputtelijke bron van stroomen warmte 

 en licht — wordt zeker eenmaal gedoofd. Toch kan de stoutste ver- 

 beelding zich niet de minste voorstelling maken van de ontzaggelijke 

 tijdruimte, die het oogeublik, waarop dit zal geschieden, nog van het 

 heden scheidt. De warmte , die de aarde ontvangt van de zon is slechts 

 het 2300 millioenste gedeelte van de geheele hoeveelheid , die deze in 

 de ruimte uitstraalt. Konden wij al deze warmte samenbrengen in ijs- 

 koud water, dan zou zij in één uur tijds 700,000 millioen kubieke 

 mijlen daarvan doen koken. Eeuwen lang gaf zij elk uur reeds zoo 

 ontzettend veel uit , en toch is, althans in de laatste 4000 jaren, niet de 

 minste vermindering te bespeuren. Maar zelfs een onmetelijke voorraad, 

 waar dagelijks wordt afgenomen, moet zeker ten slotte verdwijnen. 



Wel is waar kan men op bronnen wijzen, waaruit de zon zulke 

 ontzaggelijke verliezen kan dekken, doch ook deze vloeien niet eeuwig. 



Als dan de aarde de zonnewarmte niet meer ontvangt, zal zij in 

 die mate bekoelen, dat elk levend wezen een zekeren dood te gemoet 

 gaat. Ja, zelfs wanneer de aarde voortdurend door een warme at- 

 mosfeer bleef omgeven, waarin op zich zelf het leven bestaan kon, 

 dan nog kan men bewijzen, dat, zoodra zij de bestraling der heldere 

 zon moet missen , het verrichten van eiken arbeid , het tot stand ko- 

 men van beweging, en het leven in welken vorm ook weldra onmoge- 

 lijk zou worden. Dan zal zij weer een eenzame steenklomp wezen , ge- 

 lijk zij dat eenmaal in vroeger tijden was. 



Zal zij dan weer uit den doodslaap tot een nieuw leven ontwaken? 

 Als wg bedenken wat een beschouwing der tegenwoordige verschijn- 

 selen op de aarde ons leerde, dan komt onwillekeurig een bevestigend 

 antwoord op onze lippen. Wij weten immers , dat de stof daar nimmer 

 nutteloos neerligt , gelijk een kapitaal dat geen rente verschaft. Het 

 uiteenvallen van oude vormen der stof was immers steeds het eerste 

 tijdperk van het verrijzen van nieuwe gestalten ? En zouden dezelfde 

 wetten niet heerschen in eiken tijd en in het gansche heelal ? Ook het 

 menschenhart zou nimmer vrede vinden bij de troostelooze gedachte , 

 dat dood en stilstand de eindpalen zijn, waarnaar gansch de schep- 

 ping streeft. 



Beweging, leven, slechts dit kan waard zijn het onvergankelijk be- 

 ginsel, de grondgedachte der wereld te zijn. 



Werkelijk geeft ons de wetenschap het recht , om aan een wederge-» 



