72 LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB S GRAVESANDE. 



Toen 's gravesande derhalve in 1717 beroepen zou worden, kon men 

 zeggen dat er een titularis voor de Physica aanwezig was, en wat het 

 bewuste voorbehoud van Curatoren betrof, dit sloeg, zal senguerdius 

 beweerd hebben , op hem die de volder als Professor in de Philosophie 

 zou opvolgen , en die opvolger was niet 's gravesande maar bernard. 

 Wat hiervan zijn moge, het stond vast dat 's gravesande geen publieke 

 lessen over physica zou hebben te geven, en hij zelf, in den brief aan 

 Curatoren , waarbij hij het beroep aanneemt , gewaagt er van , dat hij 

 slechts een gedeelte zal hebben over te nemen van de taak die op zijn 

 voorganger rustte. 



's GrRAVESANDE heeft Zijne betrekking den 223te)i Juni ^ aanvaard met 

 het uitspreken eener oratie "c/e Matheseos in omnibus scientiis , prcscipue 

 in Fhysicis usu, necnon de Astronomia perfectione ex Physica haurienda.^^ 



Dat de jeugdige spreker, die daar was opgetreden, gekomen was om 

 oude altaren af te breken en nieuwe op te bouwen, zal wel voor geen 

 zijner toehoorders een geheim zijn geweest. Geen woord ondertusschen , 

 dat voor een tegenstander pijnlijk kon zijn aan tehooren, is 's grave- 

 sande ontvallen. De naam van descartes wordt zelfs niet éénmaal ge- 

 noemd, maar dat de spreker de leer van newton is toegedaan, wordt 

 onverholen, ofschoon altijd op de aan 's gravesande eigene wijze, uit- 

 gesproken. Hij wacht qy. |zich ook wel voor, zich plus royaliste que Ie roi 

 voor te doen; zoo wordt' er b. v. met hetzelfde voorbehoud als door 

 newton van de algemeene aantrekking gewag gemaakt: de aantrekking 

 is het verschijnsel, het is er niet de oorzaak van: Vis hcec quacunque 

 sit nomine designari debet. Si corpus versus quod aliud fertur spectemus, 

 vocatur Attractio , respectu ver o corporis quod pellitur vocatur Gravitatio. 



' Allamand heeft voor de Oeuvres JPhilosophiques et Mathêmatiques van 's gra- 

 vesande eeu levensbericht geplaatst, dat ik in bijna alle deelen heb gevolgd. In dit 

 levensbericht nu wordt vermeld , dat 's gravesande den 16den Juni was beroepen en den 

 22sten dierzelfde maand, dus 6 dagen later, zijne oratie had gehouden. Die tussohenruimte 

 van 6 dagen kwam mij zoo kort voor, dat er aan eene vergissing te denken viel. Ik 

 verzocht daarom den heer de britjn kops, secretaris van heeren Curatoren, het notulen- 

 boek van het collegie voor het jaar 1717 te mogen inzien. Aan mijn verzoek werd niet 

 alleen met de meeste bereidwilligheid voldaan, maar zonder dat ik er om verzocht had, 

 werden nog andere notulenboeken ter mijner beschikking gesteld. Aan den heer de bhuijn 

 KOPS heb ik het dus te danken , mij te hebben kunnen vei'gewissen dat 's gravesande 

 wel den 22sten Juni zijne oratie had gehouden , maar dat zijn beroepsbrief reeds den 19den 

 Mei was verzonden. 



