LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GRAVESANDE. 73 



Hcec nomina effectiis non causam indicant, et qui in illis qualitates occultas 

 designari clamant , hujusce Philosophice sihi minime justam formarnnt ideam. 



In de oratie zou, naar den titel te oordeelen, onder anderen het nut 

 van de kennis der Physica voor de beoefening der Astronomie worden 

 aangetoond. Menigeen ondertusschen zal, na het stuk gelezen te heb- 

 ben, beweren, dat, wat dit punt aangaat, de inhoud geenszins aan 

 den titel beantwoordt. Dit oordeel zou echter niet zeer billijk zijn. Men 

 moet niet uit het oog verliezen dat het woord Physica voor 's grave- 

 SANDE een veel ruimere beteekenis had dan voor ons. Volgens 's gra- 

 VESANDE behoorde ook tot de Physica wat wij thans de zuivere of 

 theoretische Mechanica noemen , en het is van de kennis van die Me- 

 chanica dat hij het nut voor den Astronoom heeft willen doen uitko- 

 men. Daarenboven, was het nauwe verband tusschen Astronomie en het- 

 geen 's gravesande onder Physica verstond, aangetoond, dan was men erop 

 voorbereid, dat de nieuwe professor in de Astronomie ook coUegie over 

 Physica zou geven. Dat 's gravesande , toen hij zijn professoraat aan- 

 vaardde, reeds vast besloten was physica te doceeren, lijdt bij mij geen 

 twijfel, maar buitendien zou de toenmalige inwendige toestand der 

 Akademie er hem van zelf toe gebracht hebben. Bij zijn optreden toch 

 stond reeds hoog boven den gezichteinder de ster, die van heinde en 

 verre scharen van weetgierigen naar Leiden deed s-troomen ; zouden die 

 velen de Chemie hooren voordragen door een man als boerhaave, de 

 Physica daarentegen door een senguerdiüs , die de Cartesiaansche dwaal- 

 begrippen wel voortdurend had bestreden , doch niet wijl hij zijne eeuw 

 vooruit, maar integendeel wijl hij haar verre ten achteren was? Dat 

 's gravesande overigens spoedig aan zijn plan gevolg heeft gegeven , 

 blijkt reeds daaruit, dat de eerste uitgave zijner Physices Elementa 

 Mathematica in 17.19 verschenen is, en dat hij in dit leerboek werk- 

 tuigen beschrijft, waarvan hij zegt dat hij gewoon was ze bij zijne 

 lessen te gebruiken. 



Wisten wij het niet van elders ^ dat die lessen zeer druk werden be- 

 zocht, dan zouden de notulen van Curatoren het ons leeren. Curatoren 

 zijn wel gewoon zich altijd, zoo als het fatsoenlijke lieden betaamt, 



' Wij vernemen het ondei* anderen uit een brief van voltaike aan fredeeik II 

 toen nog Kroonprins van Pruissen; "Je suis dans une ville oh deux simples par- 

 ticulier s , Mr. BOERHAAVE d'un cóté , et Mr. 's gravesande de Tautre aftirent quatre 

 OU cinq cents étrangers.^^ 



