74 LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GRAVESANDE. 



in hoffelijke bewoordingen omtrent professoren uit te laten , maar van 

 tijd tot tijd komen in hunne notulen uitdrukkingen voor, die zij maar 

 bg uitzondering, bij het huldigen van buitengewone verdiensten , bezigen. 

 Zoo zij dan ook, 15 Maart 1724, na den dood van senguerdiüs, bij de 

 overdracht aan 's gravesande van het Laboratorium physicum van diens 

 "geleertheyt en neerstigheijt" gewagen, dan heeft men aan die woor- 

 den geen groot gewicht te hechten : "neerstigheijt en geleertheijt" waren in 

 die tijden, naar het schijnt, de gewone attributen van een professor; 

 maar voegen Curatoren er bij, zoo als zij werkelgk doen, dat hij zijne 

 collegien onder eene "groote confluentie van studenten" pleegt te geven, 

 dan kan men er op vertrouwen, dat de toevloed van hoorders, bij 

 die collegien, inderdaad buitengewoon is geweest. Men behoeft trou- 

 wens de Phüosophia naturalis van senguerdiüs slechts te vergelijken 

 met 's gravesande's Elementa Mathematica , om dien toevloed zeer na- 

 tuurlijk te vinden. De physische wetenschappen gaan in onze eeuw 

 zeker snel vooruit, zoo snel zelfs dat niet een ieder dien vooruit- 

 gang even goed kan bghouden, en er dus soms groot verschil is 

 tusschen het onderwijs van professoren , geroepen hetzelfde vak te onder- 

 wijzen, maar of er ooit in onzen tijd zulk een groot verschil is waar- 

 genomen als tusschen het onderwijs van senguerdiüs en dat van 's gra- 

 vesande meen ik te mogen betwijfelen. Wat toch te denken van een 

 man , die twee jaren vóór het verschijnen van newton's Principia nog 

 op theologische en andere gronden beweert dat de aarde moet stil staan? 

 Doch oneindig meer dan door inhoud, verschillen die twee leerboeken 

 nog door methode. Zoo onbepaald en nevelachtig de voorstellingen 

 zijn bij SENGUERDIÜS, zoo duidelijk en scherp is het alles bij 's grave- 

 sande. Ging men uit de school van senguerdiüs over in die van 's grave- 

 sande, de overgang was uit de duisternis der middeleen wsch e scho- 

 lastiek in het volle licht van onzen tijd. 



's Gravesande heeft zijn leerboek getiteld : ^ Physices Elementa Ma- 



' Vaa de Physices Elementa Mathematica zijn drie uitgaven verschenen, de eerste 

 in 1719, de tweede in 1725, de derde in 1742, het jaar van 's gravesande's over- 

 lijden, zoodat de voorrede maar gedeeltelijk van zijne hand is. Er bestaan van de 

 JElementa twee vertalingen in het Engelsch, waarvan de eene bezorgd is door desagu- 

 LiERS, en die twee uitgaven heeft beleefd, en ook twee in het Fransch , waarvan verreweg 

 de beste is die van de joncourt , door langerak en verbeek te Leiden, in 1746 , uitgegeven. 

 Engelman, Med. Dr. te Haarlem, had ook eene hollandsche vertaling willen leveren, maar< 



