80 LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB *S GEAVESANDE. 



baar gevoelen aangenomen , dat de kracht beschouwd moest worden 

 als evenredig te zijn aan de eerste macht der snelheid en dit was voor 

 de engelsche wis- en natuurkundigen voldoende geweest om zich, ook 

 in deze quaestie , tegen leibnitz te verklaren. Daar nu schier alle fran- 

 sche geleerden hun voorbeeld gevolgd hadden, kon men zeggen dat 

 er een tijd was , dat het gevoelen van leibnitz alleen in Duitsch- 

 land verdedigers had. Ook 's gravesande deelde in de algemeene ziens- 

 wijze, maar was verstandig genoeg om in te zien, dat in dien stand 

 van zaken experimenteel onderzoek niet overbodig zou zijn, en dat hij 

 wel zou doen met zelf de handen aan het werk te slaan. Daartoe liet 

 hij vervaardigen drie koperen bollen, wat den uitwendigen vorm be- 

 trof, zoo veel mogelijk aan elkander gelijk; de eene bol A was mas- 

 sief, de twee anderen, B en C, bestonden ieder uit twee holle hemi- 

 spheren, die in elkander geschroefd konden worden en zoodanige dikten 

 hadden, dat de gewichten der drie bollen A, B en C tot elkander ston- 

 den als 3: 2: 1. Het is duidelijk, dat, liet men twee dier bollen , b. v. 

 A en B , van zoodanige hoogten op eene massa weeke klei vallen , dat 

 de snelheden , op het oogenblik van aanraking , evenredig waren aan de 

 vierkantswortels van 2 en 3 , met andere woorden liet vallen van hoogten 

 evenredig aan 2 en 3 , men dan in de klei holten zou krijgen , die , zoo 

 leibnitz gelijk had, even diep zouden zijn. Toen 's gravesande nu de 

 proef ging doen, verwachtte hij dat de diepten ongelijk zouden zijn, 

 en dat hij, om gelijke diepten te krijgen, bij eene tweede proef aan de 

 lichamen snelheden aan 2 en 3 evenredig zou moeten geven. Doch zie, 

 beide proeven vielen gansch anders uit dan 's gravesande verwacht had, 

 geheel ten voordeele van leibnitz. Die onverwachte uitkomst deed 

 hem luide uitroepen: "Wel, dan ben ik het, die ongelijk heb," welke 

 uitroep zijn zwager sacrelaire, die zich by toeval in hetzelfde vertrek 

 bevond , naar hem deed toesnellen met de vraag , wat er toch gaande 

 was. Daarop werden de proeven voor sacrelaire door 's gravesande 

 herhaald en wel met eene opgetogenheid, die, volgens het zeggen van 

 sacrelaire , niet grooter had kunnen zyn , indien de proeven zoo als 

 hij , 's gravesande , verwacht had , waren uitgevallen. ' 



Het is er verre af, dat die experimenten, welke ons zoo beslissend 

 voorkomen , en waaraan 's gravesande nog een groot aantal andere , 



1 Een Italiaansch geleerde, markies poleni, had vroeger soortgelijke experimenten 

 genomen , die echter eerst later ter kennis van 's gravesandk zijn gekomen. 



