LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GEAVESANDE. 83 



altijd gelijke snelheid zal erlangen. Men stelle zich een ongeveer 1 meter 

 lange staaf voor, die om een boven aangebrachte horizontale as vrij 

 kan draaien, en waaraan op twee verschillende afstanden twee loopers 

 (cursores) zijn vastgeschroefd. Die cursores zijn voorzien van schijven 

 van gelijk gewicht, die men er van kan verwijderen en dan vervan- 

 gen door eene veer, die evenveel als elk dier schijven weegt. Wan- 

 neer men nn de veer achtereenvolgens aan elk der cursores aanschroeft 

 en haar telkens even sterk tegen een onbewegelijk lichaam aandrukt, 

 met dien verstande dat de staaf altijd denzelfden verticalen stand in- 

 ueme, dan zal men de staaf, bij het losspringen van de veer, telkens 

 denzelfden hoek zien beschrijven, met andere woorden het zwaartepunt 

 van de stang zal altyd tot dezelfde verticale hoogte worden opgevoerd , 

 hetgeen in zich sluit, dat de staaf telkens dezelfde snelheid moet heb- 

 ben verkregen. 



Ik heb boven gezegd, dat wy ons moeilijk kunnen voorstellen, hoe 

 het mogelijk is geweest den strijd, na het bekend worden van 's gra- 

 vesande's proeven, nog verder voort te zetten. Willen wij echter bil- 

 lijk zijn, dan moeten wij erkennen, dat het geschil grootendeels daar- 

 uit was voortgesproten , dat men niet was aangevangen met de woorden , 

 waarvan men zich bediende, scherp te definieeren en dat dit verzuim 

 tengevolge had gehad, dat hetgeen de een onder het woord kracht ver- 

 stond, hemelsbreed verschilde van de beteekenis, die een ander er aan 

 hechtte, om niet te spreken van hen, die, naarmate het hun te pas 

 kwam, aan het woord dan deze dan gene beteekenis toekenden. Men 

 kan dan ook zeggen, dat beide partijen, tot op zekere hoogte , gelijk en 

 ongelijk hadden; immers op de vraag: welke verhouding moet er be- 

 staan tusschen twee onveranderlijke krachten , die twee in beweging zijnde 

 lichamen in gelijk tijdsverloop in rust moeten brengen, antwoordt ieder 

 thans : dezelfde verhouding als tusschen de hoeveelheden van beweging der 

 lichamen die men beschouwt ; terwijl op de vraag : welke is de verhou- 

 ding tusschen de hoeveelheden arbeid welken beide lichamen bij het over- 

 gaan tot den stand van rust verrichten, even eenparig geantwoord 

 wordt: dezelfde als tusschen de levende krachten dier lichamen. 



Men zal ongetwijfeld met bevreemding vernemen, dat een man als 

 's GEAVESANDE , die ziju ty d in vele opzichten vooruit was , door den 

 landgraaf van Hessen naar Cassel ontboden om zijn oordeel uit te spre- 

 ken over een toestel, waarvan de vervaardiger, een zekere oeffyeeus, 



