LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GRAVESANDE. 85 



onder do benaming van "Duytsche mathematicq" aan een lector werd 

 overdragen, maar dit onderwys zal voor 's gravesande op verre na 

 niet zoo tijdroovend geweest zyn als dat, 't welk hij nu op zich 

 ging nemen. Wat mij betreft, ik geloof dat het verkrijgen van 

 's gravesande's toestemming aan Curatoren niet veel moeite zal heb- 

 ben gekost. Minder dan iemand was deze hetgeen wij thans een "spe- 

 cialiteit" noemen. Ik twijfel er zelfs niet aan, dat, had men hem kun- 

 nen overtuigen, dat er veel meer wetenschappelijken roem voor hem 

 te wachten was, zoo hij, maar met al den aankleve van dien, een 

 "specialiteit" werd, hij stellig voor de groote eer bedankt zou hebben. 

 Neemt men nu in aanmerking, dat, van zijne jeugd af, zooals verschil- 

 lende door hem in het Journal littéraire geplaatste stukken getuigen, 

 onderwerpen van wijsgeerigen aard, inzonderheid zoo zij op de Mo- 

 raal betrekking hadden, hem sterk hebben aangetrokken, dan kan men 

 zich wel voorstellen, dat het vooruitzicht van ook op wijsgeerig ge- 

 bied een actieve rol te spelen hem heeft toegelachen. Ik geloof onder- 

 tusschen dat 's gravesanpe wijzer gedaan had met aan de verzoeking 

 meer tegenstand te bieden. Ik zal de laatste zgn om er tegen hem een 

 grief van te maken , dat hij belang stelde in de vraagstukken , waar- 

 mede de bespiegelende wijsgeer zich bezighoudt; maar belang te stellen 

 in eene wetenschap is iets anders, dan als haar vertegenwoordiger op 

 te treden. Dat 's gravesande daarenboven zijn coUegie over Philosophie 

 niet als eene bijzaak beschouwde, wordt bewezen door zijne Introductio 

 ad Philosophiam , Metaphysicam et Logicam continens , alsmede de tal- 

 rijke opstellen van wgsgeerigen aard, na zijn dood onder zijne papieren 

 gevonden. Ofschoon er van de Introductio vijf uitgaven verschenen zijn , 

 waarvan drie gedurende zijn leven , zoo beweren de deskundigen toch , 

 dat 's GRAVESANDE het op wijsgeerig gebied niet boven het middel- 

 matige gebracht heeft. Zou de wetenschap er niet oneindig beter by 

 gevaren z^'n, zoo de tijd, besteed aan het schrijven over wijsgeerige on- 

 derwerpen , gewijd was geworden aan een dier experimenteele onder- 

 zoekingen, waarin het 's gravesande zoo gemakkelijk viel zijn mees- 

 terschap te doen uitkomen ? ^ 



' Ten opzichte vau concentratie in de gedachte, methode in het uiteenzetten en hel- 

 derheid in het voorstellen, schijnt de Introductio op gelijke lijn met de JElementa te 

 kunnen worden gesteld. Vandaar dan ook dat fransche schrijvers nog ia onze eeuw 

 er met zooveel lof van hebbeu gewaagd. Dégérando heeft er onder anderen van ge- 

 zegd: '^Cet ouvrage, quoiqu'il n'ait pas avance la science sur les points essentiels 



