86 LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GRAVESANDE. 



Was het Curatoren, toen zij het onderwijs in de Philosophie aan 

 's GRAVESANDE Opdroegen, voornamelijk te doen om iemand te hebben, 

 die geen ergernis zou geven, en meenden zij dien in den humanen en 

 zoo bezadigden 's gravesande te hebben gevonden , dan heeft de uit- 

 komst, wat de niet te geven ergernis betreft, maar gedeeltelijk aan 

 hunne verwachting beantwoord, 's Gtravesande toch was tot op zekere 

 hoogte het determinismus toegedaan, en dit determinismus werd door 

 de rechtzinnigen dier dagen, tot groote verbazing van 's gravesande, met 

 de leer der Dortsche vaderen onvereenigbaar verklaard. Overigens schijnt 

 's GRAVESANDE zich de tegenspraak , die zijne philosophische leer bij som- 

 migen ontmoette , weinig te hebben aangetrokken. Dat hij zich ook niet 

 verwaardigd heeft een fransch schrijver te beantwoorden, die getracht 

 had hem door leugenachtige voorstellingen- bespottelijk te maken, 

 spreekt van zelf. 



Wij zouden van 's gravesande's werkzaamheid eene onvolledige voor- 

 stelling hebben gegeven, zoo we nog niet vermeldden, dat hij in 1724 

 onder den titel van : Christiani Hugenii Opera Varia , Lugduni Batavo- 

 rum, apud Janssonios van der Aa^ 2 deelen in 4°, eene uitgave bezorgd 

 had van de werken van huygens , voorzien van een levensbericht , 

 en 4 jaren later een toevoegsel , getiteld Christiani Hugenii Opera 

 reliqua, Amstelodami , apud janssonios van der aa, 2 deelen in 4'^. 

 Verder zijn er nog onder zyn toezicht uitgegeven newton's Arithmetica , 

 Lugduni Batavorum apud r. t. h. Verbeek , de werken van zijn vriend 

 keill: johannis keill, Introductiones ad veram Physicam et veram As- 

 tronomiam. Quibus accedunt Trigonometria , De Viribus Centralibus , De 

 Legibus Attractionis. Lugduni Batavorum, apud J. et h. verbeek in4", en 

 eindelijk de Ouvrages adoptés par V Académie Royale des Sciences, avant 

 son renouvellement en 1699 a la haye, chez p. gosse et J. neaulme 1729 

 in 4". Van dit laatste werk heeft hij echter slechts aan de vier eerste 

 deelen zijne zorgen gewgd. 



Ook is veel van 's gravesande's tijd weggenomen door de adviezen , 

 die van hem in het belang der publieke dienst gevraagd werden. Toen 

 hij nauwelijks de hoogeschool verlaten had , werd hij reeds geraadpleegd 



et difflciles sera toujours précieux d ceux qui la cultivent. La plwpart des livres 

 de philosophie qu'on met aujourd'hui entre les mains des élèves ne valent pas 

 celui-ld." Men raadplege ook: Mémoire sur la vie et les écrits philosopkiques de 

 's GKAVESANDE lu è V Académie des Sciences Morales et JPolitiques , Sêances des 30 

 Mai, 20 et 27 Juin 1857, par m. c. mallet. F ar is , A. Durand , 1858. 



