LEVENSSCHETS VAN WILLEM JACOB 's GRAVESANDE. 87 



over de finantieele operaties , waartoe men gedurende den spaanschen 

 successie-oorlog de toevlucht moest nemen. Hem werden mede gedu- 

 rende dien oorlog onderscliepte stukken, in geheim schrift geschreven, 

 toegezonden, wanneer anderen ze niet hadden kunnen ontcijferen, ter- 

 wijl hij, naar het schijnt, er altijd in slaagde. Zijne adviezen in Water- 

 staatszaken moeten , volgens allamand , tot eene ware verzameling zgn 

 aangegroeid. Hij had onder anderen met zijn ambtgenoot wittichius en 

 den landmeter cruquius een plan tot verbetering van de Merwe ont- 

 worpen ; ook had hij het reeds vroeger voorgestelde ontwerp eener over- 

 loop door het land van Altona ontworpen. ^ 



's Gravesande moet een vermogend man zijn geweest. Ik maak het , 

 behalve uit andere bizonderheden , voornamelyk daaruit op , dat hij de 

 instrumenten , die hij noodig had , uit eigen middelen kon bekostigen. 

 Deze zijn, na zijn dood, voor taxatieprijs, door Curatoren, ten behoeve 

 der hoogeschool, voor /"SGSl : 10 overgenomen; doch wij weten dat 

 's gravesande zijne instrumenten voortdurend wijzigde en verbeterde 

 en dikwerf door nieuwe verving; hij zal derhalve voor zijne verzame- 

 ling veel meer dan de vermelde som hebben uitgegeven. Neemt men 

 daarenboven in aanmerking, dat het geld, in het begin der achttiende 

 eeuw , twee a driemaal meer waard was dan thans , dan zal men mijn 

 vermoeden , dat 's gravesande een bemiddeld man geweest is , niet on- 

 gegrond vinden. Het zijn ondertusschen de ruime geldelijke hulpmid- 

 delen , waarover hij kon beschikken, niet alleen geweest, die hebben bij- 

 gedragen om van 's gravesande te maken , wat hij geworden is ; men 

 kan zeggen , dat het geluk hem in alles gediend heeft. Wat kan toch 

 meer gewenscht zijn , wanneer men een akademischen leerstoel gaat 

 vervullen , dan daartoe geroepen te worden op een tijdstip, dat men als 

 hervormer kan optreden ; en , moet men als hervormer optreden , wat 

 meer gewenscht dan de noodige krachten met het noodige zelfvertrouwen 

 in de onmiddellijke omgeving van een newton te kunnen vergaren? 

 Vergeten wij ook niet dat het tydperk , gedurende 't welk 's gravesande 

 werkzaam is geweest , dank zij de tegenwoordigheid van boerhaave , 

 een der meest bloeiende der Leidsche Akademie is geweest , en dat 

 volgepropte coUegiezalen ook op 's gravesande hare gewone bezielende 



* MoLL , Bijdragen tot de gescTiiedenis der wisTcundige wetenschappen in de Ne- 

 derlanden , in de achttiende eeuw , in van kampen's Geschiedenis der Letteren en 

 wetenschappen in de Nederlanden, Deel III, bl. 310. 



