118 ONTDEKKING VAN TWEE PLANETEN 



de coëfficiënt (of vermenigvuldiger) onbepaald , maar nu kon die be- 

 paald worden door de berekening in volkomene overeenstemming te 

 brengen met de planeet van watson. Op die wijs vond ik, dat de excen- 

 triciteit moest bedragen 0,1472 (gaillot heeft ook ongeveer hetzelfde 

 nl. 0,14) , en de lengte van het perihelium 123°21' (gaillot heeft 74°), 

 en de lengte van den klimmenden knoop z=. 10" aannemende, hetgeen 

 weinig verschilt van de waarde die de waarneming van lescarbault 

 geeft, verkrijg ik eene helling van 6 tot 7 graden. 



Gaillot komt tot het besluit, dat uit zijne berekeningen geenszins 

 de identiteit volgt van de planeet van watson met die , waarvan 

 leverrier de formule gegeven heeft , maar dat er ook geenszins tegen- 

 strijdigheid bestaat tusschen het bestaande en het hypothetische hemel- 

 lichaam. Om de vraag te beslissen, moeten wij verdere waarnemingen 

 afwachten. ^ 



Zoo als gezegd, hebben wij de berekeningen, door gaillot aange- 

 geven, zelf ook volbracht, en de bijzonderheden nagegaan, betreffende 

 de overgangen, waarop leverrier zijne berekeningen gegrondvest heeft. 

 Wij hebben daaromtrent het volgende gevonden. In de eerste plaats 

 is er, bij aanneming van de door leverrier aangegeveue formule geene 

 mogelijkheid de waarneming van sidebotham met de anderen door 

 ééne planeet voor te stellen, en ik zou haast durven beweren, dat 

 gaillot die bij zijn eerste onderzoek reeds heeft moeten verwerpen. 

 In zijne tweede mededeeling, van 30 September, zegt hij dat leverrier 

 reeds tot het besluit was gekomen der noodzakelijkheid hiertoe. Ik 

 merk nochtans op, dat dit bepaaldelijk alleen slaat op de formule 

 van leverrier , zoodat als men een andere formule toetste , wellicht 

 de waarneming van sidebotham wel zou blgken bruikbaar te zijn. 



De formule van leverrier , na daarin k =z — 2 gesteld te hebbeu, 

 aan al de opgenoemde waarnemingen toetsende, (waarbij bij gebrek 

 aan kennis van het uur der waarneming aangenomen werd , dat zij 

 op den middag gedaan is) , blijkt namelijk dat de waarneming van 

 sidebotham eene afwijking van 59 graden oplevert , zijnde de lengte 

 der planeet naar die formule zooveel kleiner dan de lengte der aarde, 

 uit de zon gezien. Dat dan bij geene mogelijkheid de planeet op de 

 zon geprojecteerd geweest is , spreekt van zelf. Doch ook bij de pla- 

 neet van WATSON blgft dan eene fout van ongeveer 18 graden over. 



De waarneming van sidebotham uitsluitende, kan men eene loop- 

 baan zoeken, die zoo goed mogelijk aan de overigen voldoet , maar daar 



