DE UITVmDmG DER SLINGERÜÜRWEEKEK 



Er zijn sommige vraagstukken, die, al meent men dat zij reeds op 

 afdoende wijze beantwoord zijn , toch telkens weder opduiken. Zoo gaat 

 het ook met dat aangaande den waren uitvinder der slingeruurwerken. 

 Na de uitvoerige, op authentieke bescheiden steunende verhandeling 

 hierover door van swinden (Verh. der eerste klasse van het Kon. Ned. 

 Instituut, 8de Deel, 1817) zoude men meenen dat het onderwerp uitge- 

 put was en dat er geen de minste twgfel was overgebleven aangaande 

 de aanspraak die onze christiaan HurGENS heeft op de verdienste van 

 het slingeruurwerk te hebben uitgevonden. Toch zijn er sedert het 

 verschijnen dier verhandeling meerderen geweest , die hem die ver- 

 diensten ontzegd en de uitvinding aan anderen toegekend hebben. Dit 

 heeft den heer e. gerlanu te Kassei aanleiding gegeven het vraagstuk 

 nogmaals aan een nauwkeurig onderzoek te onderwerpen , en hij heeft 

 de uitkomsten daarvan medegedeeld in een opstel , geplaatst in de 

 Annalen der Physik und Cheviie, 1878. Neue i^oZ^e, Bd. IV p. 584. Voor 

 de bijzonderheden daarheen verwijzende , stippen wij daaruit hier slechts 

 het volgende aan. 



In zijne Geschichte der Astronomie, München 1877, p. 369, heeft 

 onlangs de hoogleeraar e. wolf de uitvinding der slingeruurwerken toe- 

 geschreven aan een Zwitser , met name bürgi, die reeds omstreeks 1580 

 een secondenslinger tot regeling van uurwerken zoude gebezigd hebben. 

 Hij beroept zich daartoe op een manuscript van bothmann, den hof- 

 astronoom van den landgraaf Willem IV van Hessen, dat bewaard 

 wordt in de iandsbibliotheek te Kassei en voorts op door bürgi ver- 

 vaardigde uurwerken, waaronder er althans één is, namelijk het vol-- 

 gens plannen van genoemden landgraaf door bürgi vervaardigde pla- 

 neten-uurwerk, dat werkelyk een slinger bezit. 



Gerland nu toont vooreerst aan, dat de in het manuscript van 

 BOTHMANN voorkomendc uitdrukkingen volstrekt niet de aanwezigheid 



